ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ-"των Φώτων "'25==Περιοδεία του Συλλόγου Αμπελοκήπων με παραδοσιακά Οργανα στο Σπίτια του Χωριού για Ευχές=

 ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ-"των Φώτων "'25==Περιοδεία του Συλλόγου Σύλλογος Αμπελοκήπων Πελσα με παραδοσιακά Οργανα στο Σπίτια του Χωριού για Ευχές==ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ! σε όλους!— στην τοποθεσία Αμπελοκηποι Καστοριας.

***Δείτε ένα Μικρό VIDEO από Επίσκεψη του ΠΕΛΣΑ με Οργανα στο Σπίτι μας)6.1.'25

ΚΛΙΚ ΕΔΩ

ΦΩΤΑ-ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ:Ο Αγιασμός των Υδάτων/Αμπελόκηποι 6-1-2025

 

ΦΩΤΑ-ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ:Ο Αγιασμός των Υδάτων/Αμπελόκηποι

6-1-2025

    Σήμερα των Φώτων,η Θεία Λειτουργία έγινε στον Ναό Αγ Κων/νου & Ελένης  και ακολούθησε ο "Μέγας Αγιασμός" των Υδάτων από τον ιερέα μας παπαΓρηγόρη.

   

   Βέβαια το παλιό έθιμο ήταν Αγιασμός κάτω στο ποτάμι,όπου  ψαλτάδες και άλλοι ηλικιωμένοι "κατέβαζαν" τα μεγάλα εικονίσματα από την Παναγία αλλά και τον Αη Νικόλα στο ποτάμι, για να αγιαστούν με το "Εν Ιορδάνη  βαπτιζομένου σου Κύριε" (βλ.φωτο κάτω γύρω στα 1974-75).

  

 

****Δείτε Μικρό BINTEO από των Αγιασμό των Φώτων /6.1.25  ΚΛΙΚ ΕΔΩ

  Ακολούθησε ασπασμός του Σταυρού και ράντισμα με τον βασιλικό και Ευχές για Χρόνια Πολλά.

    

Αγιασμός Φώτων στο Ποτάμι, με χιόνια.Διακρίνεται

ο παπαΝικόλας,δεκαετία '70(μετά το '74)

*** Δείτε παλιότερο άρθρο από το Ιστολόγιό μας για τα Φώτα Παλιά-Παλιά Εθιμα στο Χωριό 
ΚΛΙΚ ΕΔΩ

ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΑ:Καρναβάλι Αη Γιάννη '2023-Αμπελόκηποι Καστοριάς

ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΑ:Καρναβάλι Αη Γιάννη '2023-Αμπελόκηποι Καστοριάς 7/1/2023

================================================================================================

Έπειτα από την ανυπαρξία Εκδηλώσεων των τελευταίων ετών στο Χωριό έγινε σήμερα 7/1/2023,η Παρέλαση Καρναβαλιού Αη Γιάννη'2023-=Διοργάνωση ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αμπελοκήπων Πελσα

-Στη Μουσική ,με παραδοσιακό καρναβαλίστικο τοπικό χρώμα,η ορχήστρα του Παναγιώτη( Παναγιώτης Ντίμτσιος )Ντίμτσιου που συμμετείχε αρκετές φορές σε Εκδηλώσεις του Συλλόγου,

====/=Χαρακτηριστικό της φετεινής διοργάνωσης ήταν η μεταφορά της ώρας νωρύς(11πμ) και η θέση έναρξης στην Είσοδο/διασταύρωση του Χωριού.Ο λόγος ήταν ότι ζητήθηκε από τον ALPHA TV από τον Σύλλογο με μεσολάβηση της Ευθαλίας(Λίτσας Ρουσκοπούλου) ο συντονισμός για προβολή στη ειδική εκπομπή του Μάνεση με θέμα τα Ραγκουτσάρια Καστοριάς.

===Ετσι ήταν παρόν συνεργείο του Αντώνη (Αντώνης Παραράς) και κάλυψε την Εκδήλωση για λογσμό του ALPHA σε απευθείας μετάδοση===Παρά το βεβιασμένο της διοργάνωσης υπήρξει ικανοποιητική Συμμετοχή και ο κόσμος το χάρηκε, βοηθούντος και του Καλού καιρού

====Στάσεις στα μαγαζιά της πιάτσας(Ταβέρνα ΑΘΗΡΙ/Λίτσα Ρουσκοπούλου,Καφέ ΑRTIST/Γεωργιάδη,Καφετέρια Επώνυμο/Μιχαλόπουλου κλπ) με επικεφαλής την...."τρακτεροταβέρνα-ψησταριά" του Συλλόγου με προσφορά ψητών,για να θυμίζει τα ψητά εδέσματα της ταβερνοπιάτσας των Αμπελοκήπων-κ τελευταία στην Πλατεία του Χωριού με τοπικό χορό-Γλέντι με τα όργανα.

====ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΆ σε όλους/ες,ειδικά στους ερτάζοντες/σήμερα στον Αη Γιάννη...==========

===Αναρτούμε φωτο κ βίντεο προς το παρόν κ μικρό απόσπασμα από την σχετ.τηλεοπτική μετάδοση του ΑLPHA======

***Η τηλεοπτική Μετάδοση του ALPHA για τα Ραγκουτσάρια στην Καστοριά κ Online απ'έυθείας από τους Αμπελόκηπους στο youtube....ΚΛΙΚ ΕΔΩ

====για Περισσότερο Φωτορεπορτάζ & Βίντεο ΚΛΙΚ ΕΔΩ

======================================================================

***1.Παλιά Καρναβάλια στο Χωριό.

Φωτο παλιού Καρναβαλιού ,από ψηλά ,από Καμπαναριό

Πλατεία Παναγίας Αμπελοκήπων

     Απ΄ο,τι λένε οι "τρανύτεροι", παλιότερα το Καρναβάλι γινόταν και στους Αμπελόκηπους Πρωτοχρονιά(όπως παρέμεινε στα διπλανά χωριά Δισπηλιό,Μηλίτσα,που κάποτε είμασταν μια Κοινότητα).Κάποια φορά όμως έτυχε τα παιδιά του χωριού, να μη βρίσκουν όργανα, ήταν πιασμένα σε άλλα χωριά, που είχαν παράλληλα γλέντι,κάποιοι οργανοπαίχτες τους "γέλασαν',δεν ήρθαν,πήγαν αλλού,τάχα στη Λιθιά (από τότε λέγεται η έκφραση "Τζούμ τάργανα στου Κουμανίτσιαβου"(Λιθιά)).

     Ετσι αποφάσισαν και μετέφεραν το Γλέντι τα Φώτα και τον Αη Γιάννη που δεν υπήρχε σε άλλα χωριά παρά μόνο στην Καστοριά αλλά και εκεί η κύρια μέρα ήταν η "πατερίτσα" μετά τον Αη Γιάννη.Και από τότε , για σιγουριά με τους Οργανοπαίχτες,τα παιδιά ζητούσαν από τον Κλαριντζή ,να ξεβιδώσει και να τους παραδώσει για εγγύηση το πάνω μισό κομμάτι του Κλαρίνου,για να μη πάει αλλού!

παλιό Καρναβάλι,Πλατεία Παναγίας

Διακρίνονται από αριστερά,στο γάιδαρο:

Βασίλης Ζησιάδης,Μιχάλης Τερψόπουλος,

Στέργιος Κεντζόπουλος,Μήτσος Αντωνόπουλος.

Καθιστές Βαγγελιώ Αντωνόπουλου,Αγνή Σιδοπούλου και..??

...Τους υπόλοιπους όποιος θυμάται,ας μας γράψει...

=========================================================================

***Δείτε Παλιότερες Αναρτήσεις για Καρναβάλι Αη Γιάννη  Αμπελοκήπων-Ιστορικό

ΚΛΙΚ ΕΔΩ 

======================================================================

 ΕΘΙΜΑ, ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΑ, ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ, ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ, ΚΑΝΑΓΚΙΡΙΣΙΑ, ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΑ, ΦΩΤΑ

ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ-ΦΩΤΑ '2022:Θεία Λειτουργία &Αγιασμός -Αμπελόκηποι Καστοριάς 6/1/2022

 ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ-ΦΩΤΑ '2022:Θεία Λειτουργία &Αγιασμός -Αμπελόκηποι Καστοριάς 6/1/2022

      Σήμερα των Φώτων,η Εκκλησία μας εορτάζει τον Αγιασμό των Υδάτων με την Βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη Ποταμό.

***Το Απολυτίκιο της Ημέρας:..."Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις· τοῦ γὰρ Γεννήτορος ἡ φωνὴ προσεμαρτύρει σοι, ἀγαπητόν σε Υἱὸν ὀνομάζουσα, καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς, ἐβεβαίου τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές. Ὁ ἐπιφανεὶς Χριστὲ ὁ Θεός, καὶ τὸν κόσμον φωτίσας δόξα σοι..." 

*Και σε εκτέλεση υμνολογίας από τον.Π.ΓΑΪΤΑΝΟ.....ΚΛΙΚ ΕΔΩ

 

Στο Χωριό, τελέστηκε Θεία Λειτουργία και Αγιασμός στον Ναό Αγ.Κων/νου & Ελένης από τον ιερέα μας Παπα-Γρηγόρη, που στο τέλος ευλόγησε τον καθένα με αγιασμό με τήρηση των ειδικών μέτρων,χωρίς φιλήματα σταυρού, αλλά με επίθεση επί της κεφαλής εκάστου μαζί με τον αγιασμό με Βασιλικό και αντίδωρο με Ευχές για Υγεία για όλους.

Τις Ευχές μας στους εορτάζοντες σήμερα, Φώτη,Φωτεινή

======ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ=======

==============================================================

**Δείτε εδώ άρθρα από το Ιστολόγιό μας για τα Φώτα παλιότερα..

....ΚΛΙΚ ΕΔΩ

================================================================

Φώτα και Αγιασμός στο ποτάμι "καναν κιρό",στου Χουριό,στους Αμπελόκηπους

 Φώτα και Αγιασμός στο ποτάμι "καναν κιρό" στου Χουριό

**Αναδημοσίευση από άρθρο στο Ιστολόγιό μας του '2010-Αμπελόκηποι Καστοριάς

      Πάει χρόνια πιά που δεν κατεβαίνουμε στο ποτάμι για τον Αγιασμό,όπως παλιά.Πότε δεν είχε νερό,πότε είχε κακοκαιρία,πότε το νερό δεν ήταν καθαρό,λόγω λυμάτων Βιολογικού,το έθιμο σταμάτησε.

    Τον παλιό καιρό τα Φώτα,  η καμπάνα σήμαινε χαράματα,5,30-6,00πμ.Για τον Αγιασμό πήγαιναν οι "άντροι" και έπαιρναν τα μεγάλα "εικονίσματα" από την Παναγία και τον Αη Νικόλα και τάφερναν στο ποτάμι να ραντιστούν από το αγιασμένο νερό του ποταμιού.

Αγιασμός Φώτων στο Ποτάμι, με χιόνια.Διακρίνεται

ο παπαΝικόλας,δεκαετία '70(μετά το '74)

    Παρέες νεαρών περιέρχονταν τις όχθες του ποταμιού,έτοιμοι να πηδήξουν στα παγωμένα νερά να πιάσουν το Σταυρό.Οι νοικοκυρές κατέβαιναν έχοντας μαζί τους "μαλάθα" με τα εικονίσματα από το σπιτικό εικονοστάσι,κανάτα με καρύδια και βασιλικό για να τη γεμίσουν αγιασμό και μιά "πλεξούδα χερόβολο" τυλιγμένο με κόκκινες κορδέλεςς" όπου ήταν κρεμασμένα  δυό ειδικά πλασμένα ψωμάκια με σχέδια,ένα για τα πρόβατα και ένα για τα Βόδια,που μετά τον αγιασμό τα τάϊζαν ραντίζοντάς τα με αγιασμό για "καλό" όλη τη Χρονιά ("χερόβολο"-) μετά τον αγιασμό "έδεναν" τα αμπέλια σταυρωτά,αλλά και τα άλλα οπωροφόρα δένδρα,. για καλή παραγωγή ,ραντίζοντάς τα με Αγιασμό.

     Οταν ο παπα Γιώργης και μερικές φορές και ο παπα Νικόλας,αργότερα(βλ.φωτογραφία),κατέβαιναν από την Παναγία από τις κατηφόρες("ριντώματα") ο κόσμος περίμενε ήδη κάτω στο ποτάμι για τον Αγιασμό,με κεριά φωνάζοντας "Κύρ(γ)ιαλέησον"-"Κύρ(γ)ιαλέησον"(=Κύριε Ελέησον!).

   Μετά τον Αγιασμό ο παπάς πήγαινε στην όχθη του ποταμιού,πάνω κάτω, ενώ απέναντι οι νεαροί χειμερινοί κολυμβητές περίμεναν(με "Κυρ(γ)ιαλέησον-Κυρ(γ)ιαλέησον!) να ρίξει το Σταυρό.

Το ποτάμι και η Γέφυρα σήμερα.Εδώ ρίχνονταν ο Σταυρός

 

Με ΚΛΙΚ ΕΔΩ Δείτε VIDEO περιοχής

     Φώναζαν στον παπά "Απάν' παπά-Απάν παπά"!,εννοώντας να ρίξει τον Σταυρό πιό πάνω που είχε πιο πολύ νερό.

     Αφού έκαναν τις βουτιές,έπιαναν το Σταυρό και τρέχοντας πάνω κάτω έβρεχαν τον κόσμο με το νερό του ποταμιού "για καλό" και μετά την τελετή γύριζαν σε όλο το χωριό,ψάλλοντας "εν Ιορδάνει Βαπτιζομένου σου Κύριε....!" με το Σταυρό, να τον ασπαστούν σε όλα τα σπίτια και να ρίξουν  και τον σχετικό "οβολό" στο δίσκο,να βγούν και λίγο τα έξοδα για τα Οργανα που θα έρχονταν για τα Καρναβάλια

   -Μιά φορά ,μου διηγούνταν ο πατέρας μου Κοσμάς Νικόπουλος (παλιός ψάλτης) ότι το ποτάμι είχε πάρα πολύ ορμητικό νερό και ο Σταυρός ΄παρασύρθηκε και δεν μπόρεσαν να τον πιάσουν οι κολυμβητές. Ολοι στεναχωρήθηκαν (κακό σημάδι κλπ) και επί μέρες "Οι άντροι" τον αναζητούσαν κατά μήκος του ποταμιού,από την γέφυρα μέχρι το Στάσινο.Τον βρήκαν,μετά από μέρες,κάπου σκαλωμένο σε κλαδιά στην όχθη ,κοντά στην τοποθεσία "Στάσινο".( ο Θωμάς Κατσαούνης,έριξε ¨πιζόβουλο" για ψάρια και βρήκε μέσα τον Σταυρό,σύμφωνα με διήγηση του Ηλία Παπαδόπουλου)

       Μετά τη λειτουργία,ήδη τα όργανα που είχαν "πιάσει" τα παιδιά του χωριού ,ήδη είχαν έρθει και περίμεναν στην πλατεία της Παναγίας για το Γλέντι του Καρναβαλιού που τότε κρατούσε 2 μέρες ,Φώτα και Αη Γιάννη

Αη Γιάννης "Καρναβάλι 2010"

1.Παλιά Καρναβάλια στο Χωριό.

Φωτο παλιού Καρναβαλιού ,από ψηλά ,από Καμπαναριό

Πλατεία Παναγίας Αμπελοκήπων

     Απ΄ο,τι λένε οι "τρανύτεροι", παλιότερα το Καρναβάλι γινόταν και στους Αμπελόκηπους Πρωτοχρονιά(όπως παρέμεινε στα διπλανά χωριά Δισπηλιό,Μηλίτσα,που κάποτε είμασταν μια Κοινότητα).Κάποια φορά όμως έτυχε τα παιδιά του χωριού, να μη βρίσκουν όργανα, ήταν πιασμένα σε άλλα χωριά, που είχαν παράλληλα γλέντι,κάποιοι οργανοπαίχτες τους "γέλασαν',δεν ήρθαν,πήγαν αλλού,τάχα στη Λιθιά (από τότε λέγεται η έκφραση "Τζούμ τάργανα στου Κουμανίτσιαβου"(Λιθιά)).

     Ετσι αποφάσισαν και μετέφεραν το Γλέντι τα Φώτα και τον Αη Γιάννη που δεν υπήρχε σε άλλα χωριά παρά μόνο στην Καστοριά αλλά και εκεί η κύρια μέρα ήταν η "πατερίτσα" μετά τον Αη Γιάννη.Και από τότε , για σιγουριά με τους Οργανοπαίχτες,τα παιδιά ζητούσαν από τον Κλαριντζή ,να ξεβιδώσει και να τους παραδώσει για εγγύηση το πάνω μισό κομμάτι του Κλαρίνου,για να μη πάει αλλού!

παλιό Καρναβάλι,Πλατεία Παναγίας

Διακρίνονται από αριστερά,στο γάιδαρο:

Βασίλης Ζησιάδης,Μιχάλης Τερψόπουλος,

Στέργιος Κεντζόπουλος,Μήτσος Αντωνόπουλος.

Καθιστές Βαγγελιώ Αντωνόπουλου,Αγνή Σιδοπούλου και..??

...Τους υπόλοιπους όποιος θυμάται,ας μας γράψει....

ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΑ:Εκκλησιαστικά-ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ-Θ.Λειτουργία -Αγιασμός των Υδάτων 6-1-2018-Αμπελόκηποι Καστοριάς

ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΑ:Εκκλησιαστικά-ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ-Θ.Λειτουργία -Αγιασμός των Υδάτων 6-1-2018-Αμπελόκηποι Καστοριάς

      Στον Ναό του Αγ Κων/νου & Ελένης,ανήμερα των Θεοφανείων-Φώτων, τελέστηκε θεία λειτουργία  και Αγιασμός των Υδάτων και ακολούθησε ο αγιασμός των εκκλησιαζομένων από τον  παπα Γρηγόρη .

     

       Ο εορτάζων Φώτης Νικόπουλος με την οικογένειά του είχαν αρτοκλασία και στο τέλος δέχθηκαν τις ευχές των συγχωριανών.

      











            Στο τέλος ο παπα Γρηγόρης έδωσε το "Δώρο" που αντιστοιχούσε στο "Φλουρί" στις πίτες της Πρωτοχρονιάς που μοιράστηκαν στους εκκλησιασθέντες μετά την Δοξολογία της Πρωτοχρονιάς, στην τυχερή Ελένη Νικολαΐδου(σύζ.Θωμά) που ήταν μια Εικόνα της Παναγίας,μαζί με τις Ευχές της Εκκλησίας.

=======================================================================

   

  Κι ένα μικρό VIDEO με το Απολυτίκιο των Θεοφανείων στον Αγιασμό από τον παπα Γρηγόρη και τους Ψαλτάδες μας .

..."Εν Ιορδάνει βαπτιζομένου σου Κύριε....."με ΚΛΙΚ ΕΔΩ.

==============================================

      Σημειώνεται ότι την παραμονή των Φώτων, ο παπα Γρηγόρης μαζί με τους Επιτρόπους,με τον Αγιασμό περιήλθαν τα Σπίτια του Χωριού για Αγιασμό και Ευλογία.

ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΑ: Θεοφάνεια-Των Φώτων '2018-Εκδηλώσεις των Συλλόγων μας

ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΑ: Θεοφάνεια-Των Φώτων '2018-Εκδηλώσεις των Συλλόγων μας.

   Την παραμονή των Φώτων ο  Πολιτιστ. Σύλλογος μαζί με τον Αθλητικό ΔΟΞΑ, διοργάνωσαν Γλέντι-Μουσικοχορευτική βραδιά στο Πολιτιστικό Κέντρο του Χωριού.

 

  Ανήμερα των Φώτων,o Πολιτιστ Σύλλογος,Διοίκηση και μέλη του , περιόδευσαν στο χωριό για ευχές,σε όλα τα σπίτια, με συνοδεία παραδοσιακής Ορχήστρας του Παναγ Ντίμτσιου

Κι ένα μικρό VIDEO από την περιοδεία ΚΛΙΚ ΕΔΩ
     ====================================================

Το απόγευμα της ίδιας μέρας έγινε συγκέντρωση "Μπουλούκι"-Γλέντι με Όργανα στην Πλατεία του Χωριού και στην συνέχεια μετάβαση στην Καστοριά στα Μπουλούκια Ραγκουτσαριών,έτσι για ¨προθέρμανση¨' γι  το αυριανό Καρναβάλι του Αη Γιάννη στο Χωριό.

Των Φώτων 6-1- 2014:Αμπελόκηποι Καστοριάς

Των Φώτων 6-1- 2014:
Αμπελόκηποι Καστοριάς

    Σήμερα Θεοφάνεια ή Φώτα,η μεγάλη Γιορτή της Βάφτισης του Χριστού,στον Ιορδάνη Ποταμό, με την, εν είδει Περιστεράς, εμφάνιση του Αγ Πνεύματος.Σήμερα καθαγιάζονται τα ύδατα.

    Η Τελετή του Αγιασμού των Υδάτων στο Χωριό, έγινε στον Ναό των Αγ Κων/νου & Ελένης.

Μικροί μαθητές  είχαν περιστοιχίσει από ώρα το τραπέζι όπου ο παπαΝικόλας εδιάβασε τον Αγιασμό και εμβάπτισε τον Σταυρό στο Υδωρ.

   Με ελαφρούς διαγκωνισμούς και τις σχετικές "νουθεσίες" του παπαΝικόλα, οι νεαροί έπιασαν  τον Σταυρό και φιλώντας τον,τον παρέδωσαν στον παπαΝικόλα, που τους ράντισε με τον παραδοσιακό βασιλικό,ψάλλοντας αυτός και ύστερα οι Ψαλτάδες  το " Εν Ιορδάνει βαπτιζομένου σου Κύριε...".

 

  Στο τέλος όλοι πήραν Αγιασμό και αντίδωρο,ενώ στο προαύλειο ο μόνος εορτάζων του Χωριού, Φώτης Νικόπουλος, που είχε αρτοκλασία,πρόσφερε με την οικογένειά του,κομμάτι άρτου και κρασί,δεχόμενος τις ευχές των συγχωριανών

****Δείτε ένα  μικρό Video από Αγιασμό των Φώτων 6-1-2014




Η Περιφορά του Σταυρού στα Σπίτια

    Μετά την Θεία Λειτουργία ,οι νεαροί που "έπιασαν" τον Σταυρό,έκαναν περιοδεία για ευχές και δώρα στα σπίτια του Χωριού

    **Παλιότερα(1913-1920?/),οι περιφέροντες τον Σταυρό στα σπίτια,είχαν μαζί τους ένα κάθισμα και σε κάθε σπίτι που επισκέπτονταν,έβαζαν σ'αυτό καποιο παιδί της οικογένειας,το σήκωναν ψηλά,φωνάζοντας "Αξιος-Αξιος-Αξιος!" σαν μια ευχή προς τους Γονείς,να γίνει "Αξιος" Απόγονος το παιδί τους

Το παλιό Εθιμο Ρίψης του Σταυρού στο Ποτάμι

    Σημειώνεται ότι εδώ και χρόνια έχει εγκαταλειφθεί το παλιό έθιμο της ρίψης του Σταυρού στο ποτάμι,αρχικά λόγω κακοκαιριών, αλλά  στη συνέχεια λόγω "μόλυνσης" του ποταμού από κακή λειτουργία του Βιολογικού καθαρισμού,ας όψεται η ΔΕΥΑΚ,όπως έχουμε ξαναγράψει σε άρθρο στο Ιστολόγιό μας

*** Δείτε παλιότερο άρθρο για "Φώτα-Θεοφάνεια καναν καιρό"


Πηγές:
1-Διηγήσεις Ελευθερίας Νικοπούλου (:έτος γέν 1913)
2-Δραστηριότητες ΠΕΛΣΑ από 1982 και μετά κ Φωτογρ Αρχείο
3-Αρθρα Ιστολογίου μας σχετικά "Φώτα-Θεοφάνεια καναν καιρό"

Πρωτοχρονιά-Φώτα:Παλιά Εθιμα του Χωριού

Πρωτοχρονιά-Φώτα:  Παλιά ΄Εθιμα του Χωριού

 

    Αφού πούμε  και από το Ιστολόγιό μας αυτό, τις Ευχές για ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ,σε όλους τους συγχωριανούς και φίλους του χωριού,θα αναφερθούμε σε κάποια παλιότερα έθιμα που ξεχνιούνται ή έχουν αλλάξει.

 

Πρωτοχρονιάτικη Πίτα

 

     Η Πίτα αυτή παλιά γίνονταν από πολλά επάλληλα πλασμένα φύλλα,αλειμμένα με λίγδα (χοιρινό λίπος) και ψήνονταν στην γάστρα ("πιτιρόπιτα").

      Για το καλό του χρόνου, οι νοικοκυρές , εκτός από το "Φλουρί" (κάποιο κέρμα), έβαζαν και ένα φύλλο βελανιδιάς ("σμάρι") και ένα "στάχι" σιταριού.

     Το "σμάρι" συμβόλιζε την κτηνοτροφία, το κοπάδι με τα πρόβατα, αφού τα κλαδιά βελανιδιάς με τα φύλλα χρησίμευαν ως χειμωνιάτικη ζωοτροφή των κοπαδιών.

      Το "στάχι" συμβόλιζε την γεωργία, γενικά τα χωράφια.

       Στο κόψιμο της πίτας, προηγούνταν "σταύρωμα" με το μαχαίρι και ύστερα κόβονταν, ένα κομάτι για τον Χριστό & Παναγία, ένα για το Σπίτι και από ένα για κάθε μέλος της οικογένειας.

     ΄Ετσι υπήρχαν 3 "τυχεροί". ΄Ενας είχε Τύχη στο Φλουρί, άλλος στην Κτηνοτροφία και ο τρίτος στα Χωράφια.

     Αργότερα η Πίτα, αντικαταστάθηκε με την παραδοσιακή αρμιόπιτα ("μπουρέκι") και τελευταία  με πίτες- "τσουρέκια".

     Ο Μπακλαβάς (γλυκειά πίτα ),φυσικά, ήταν και παραμένει το γλύκισμα των εορτών.

 

Πρωτοχρονιάτικα Καρναβάλια.

 

     Και στο χωριό μας τα Καρναβάλια γίνονταν πρωτοχρονιά. Από βραδύς γίνονταν τα "σκεπαστά λουγκατσάρια": ντύνονταν με σκεπασμένο πρόσωπο, με διάφορα ρούχα, με την προσπάθεια να είναι αγνώριστα και επισκέπτονταν τα σπίτια συγγενών, γειτόνων και φίλων για ευχές και πειράγματα, με στόχο να μην τους αναγνωρίσουν.

    Ανήμερα Πρωτοχρονιά, υπήρχαν ΄Οργανα και ντύνονταν παρέες για γλέντι και χορό στην πλατεία της Παναγίας.

     Μέχρι την δεκετία του '30 περίπου, υπήρχε ένα έθιμο κοινού γιορτασμού με το διπλανό μας χωριό τη  Μηλίτσα με ανταλλαγή καρναβαλιών.Οι χωριανοί μας, ντυμένοι καρναβάλια κατέβαιναν με τα ΄Οργανα, κάτω στο παλιό Εκκλησάκι στο ποτάμι, όπου είναι σήμερα του Αγ Πνεύματος, που ήταν πέρασμα και σταυροδρόμι για Μηλίτσα από τον παραποτάμιο δρόμο. Εκεί περίμεναν και υποδέχονταν τους Μηλιτσιώτες που έρχονταν κι αυτοί ντυμένοι καρναβάλια με τα δικά τους ΄Οργανα.

΄Επειτα από καμπόσους χορούς εκεί, τραβούσαν οι χωριανοί μας για Μηλίτσα και οι Μηλιτσιώτες για το Χωριό μας, επισκεπτόμενοι όλα τα σπίτια του χωριού για ευχές κεράσματα και δώρα.

Όλα τα σπίτια ήταν ανοιχτά και υποδέχονταν τους επισκέπτες πρόσχαρα.

     Το μεγάλο σπίτι,γι απαράδειγμα, των Κοβατσιάδων (Αφοί Θεοδοσίου-κτισμένο το 1913) είχε στη σάλα, μακρύ τραπέζι για πάνω από 30 άτομα, με φαγητά, κεράσματα και πιοτά για τους επισκέπτες.

Με τον ίδιο τρόπο γίνονταν δεκτοί και οι χωριανοί μας στη Μηλίτσα.

      Μην ξεχνάμε ότι τα δυό χωριά (παλιά ονόματα Σδράλτση και Σλήμιστα μέχρι 1918), είχαν και έχουν παλιούς συγγενικούς δεσμούς και μέχρι το 1933 ήταν μια Κοινότητα με έδρα Σδράλτση-Αμπελόκηπους, μαζί με το Δουπιάκι-Δισπηλιό (αποσπάστηκε το 1919).

 

Πώς άλλαξαν τα Καρναβάλια από Πρωτοχρονιά στα Φώτα-ΑηΓιάννη

 

παλιό Καρναβάλι,Πλατεία Παναγίας

Διακρίνονται από αριστερά,στο γάιδαρο:

Βασίλης Ζησιάδης,Μιχάλης Τερψόπουλος,

Στέργιος Κενζτόπουλος,Μήτσος Αντωνόπουλος.

Καθιστές Βαγγελιώ Αντωνόπουλου,Αγνή Σιδοπούλου κα

   Την πρωτοχρονιά, γίνονταν καρναβάλια σε πολλά χωριά.΄Ετσι οι νέοι του χωριού έπρεπε έγκαιρα να "κλείσουν" ΄Οργανα.΄Ετυχε μια χρονιά (10ετία '1950,γύρω στα 1951-52?) που δεν έβρισκαν ΄Οργανα, γιατί ήδη είχαν πιαστεί όλοι σε άλλα χωριά.
  Οι "τρανύτεροι" πείραζαν τους νεαρούς: "αρέ, δεν αντρέπεισάστι, του χάλασάτι του Καρναβάλ' στου Χουριό!',τι φτειάντι τόσουν κιρό?Ντιπ δεν σας κόβ'να βρείτι όργανα"?

   Αποφάσισαν τότε να μεταθέσουν το γλέντι τα Φώτα και Αη Γιάννη, οπότε ήταν πιο εύκολο να βρουν ΄Οργανα, γιατί δεν είχαν σ'άλλα χωριά καρναβάλι τότε. Και έτσι έμεινε το έθιμο,αλλά συχνά ,για να σιγουρέψουν τα Οργανα,τους ζητούσαν, να πάρουν σαν εγγύηση,το μισό κλαρίνο.

    Το Καρναβάλι, με την μορφή που το ξέρουμε σήμερα, με παρέλαση κλπ, επανήλθε από τον Πολιτιστικό Σύλλογο του Χωριού γύρω στα 1982, με την στήριξη της Κοινότητας Αμπελοκήπων, με τον τότε Πρόεδρο Αποστόλη Δημητρίου.

 

Πηγές:

1-Για τα παλιά:Διηγήσεις Ελευθερίας Νικοπούλου (:έτος γέν 1913)
2-Για την αλλαγή Καρναβαλιού Πρωτοχρονιάς με Φώτα: Νικόπουλος Φώτης

3-Λοιπά:Δραστηριότητα Πολιτιστικού Συλλόγου ΠΕΛΣΑ μετά το 1982-Φωτο Αρχείου
4-Παλιότερα άρθρα για Καρναβάλια από Ιστολόγιό μας