Ημέρα Εθνικής Αντίστασης 22-11-2009

Ημέρα Εθνικής Αντίστασης 22-11-2009

      Σε ανάμνηση της από κοινού Εθν.Αντιστασιακής Δράσης των Οργανώσεων ΕΛΛΑΣ (Αρης Βελουχιώτης) και ΕΔΕΣ (Ν.Ζέρβα) με τμήμα συμμάχων Αγγλων σαμποτέρ με αποτέλεσμα την Ανατίναξη της Γέφυρας Γοργοπόταμου την νύχτα της 25-11-19442 καθιερώθηκε να τιμάται κάθε χρόνο η Εθνική Αντίσταση

Το 1982 η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου καθιέρωσε την επέτειο της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου  ως επίσημο εορτασμό της Εθνικής Αντίστασης.

Ετσι και φέτος στην Καστοριά τιμήθηκε η επέτειος την Κυριακή 22-11-2009 με επίσημο Πρόγραμμα(Δοξολογία στην Μητρόπολη,κατάθεση στεφανιών στο Ηρώο Πεσόντων στην πλατεία Μακεδονομάχων,Ομιλία του Προέδρου της ΠΟΑΕΑ Παναγ.Εφόπουλου,παρουσία των Αρχών του Νομού).

Το Μνημείο Πεσόντων στην Καστοριά

Ιστορικά Στοιχεία Εθνικής Αντίστασης 1941-44 ,για το χωριό Αμπελόκηποι Καστοριάς

Με την ευκαιρία της Επετείου, αναζήτησα ιστορικά στοιχεία που είχα ακουστά, από σκόρπιες αφηγήσεις,τι έγινε στο χωριό  μας εκείνη την περίοδο της Κατοχής 1941-44.

Πηγή ο θείος Αργύρης Κοβάτσης,91 ετών σήμερα,γεννημένος το 1918,στους Αμπελόκηπους Καστοριάς.Οργανωμένος από νεαρή ηλικία στην Αριστερά,υπήρξε πρωτεργάτης της Εθν.Αντίστασης στο χωριό και έζησε όλη την περιπέτεια του αριστερού κινήματος στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.Βοηθώντας τον να ταξινομήσει σημειώσεις,έγγραφα,ημερολόγιο,μνήμες εποχής για να πάρουν τελικά μορφή Βιβλίου (κυκλοφόρησε-βλ.εξώφυλλο παρακάτω,  συμβολικά ανήμερα της Επετείου,θα αναφερθούμε σ'αυτό σε άλλη μας δημοσίευση) είχαμε την τύχη να έχουμε πολύτιμο, αδημοσίευτο υλικό, για την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης αλλά και του Εμφυλίου.

         Ημέρα λοιπόν Εθν.Αντίστασης Κυριακή 22-11-2009 πήγαμε μαζί επίσκεψη-απότιση τιμής στον τόπο όπου λειτούργησε το μυστικό κρησφύγετο της Εθν.Αντίστασης στο χωριό,στο παλιό του σπίτι, στον μαχαλά των "Κοβατσιάδων".Το σπίτι δεν υπάρχει πιά ,είχε καταρρεύσει εγκαταλειμμένο. 

Ο ίδιος,επέστρεψε στην Πατρίδα το 1987,μετά την πολύχρονη περιπέτεια μετά τον Εμφύλιο και την Προσφυγιά  σε διάφορες Χώρες(Τσεχοσλοβακία,Πολωνία,Βουλγαρία,Γιουγκοσλαβία).Αφού πέρασαν λίγα χρόνια μέχρι να  εγκατασταθεί και να ξαναφτιάξει το σπιτικό του στο χωριό, που τόσο νοσταλγούσε,φρόντισε με δικές του δαπάνες να φτιάξει στην ίδια θέση, σε οικόπεδό του, ένα μικρό σπιτάκι για να στεγάσει τις μνήμες  της εποχής εκείνης, σαν ένα Μικρό Μουσείο Εθν.Αντίστασης .

η Θέση του μικρού  Μουσείου Εθν.αντίστασης στο Χάρτη Αμπελοκήπων

 Ο θείος Αργύρης ,έγραψε στον Τοίχο και σχετική επιγραφή, με την δική του ορθογραφία,("γιαύκα" αντί γιάφκα) θυμούμενος την ορολογία της εποχής του:

"ΓΙΑΥΚΑ ΕΘΝ.ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ" ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ ΚΚΕ-ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. ΑΧΤΙΔΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΑΣ-ΒΟΓΑΤΣΙΚΟΥ.

Ο Δρόμος στο πλάι,μεταξύ σπιτιών Κοβάτση Πασχάλη και Ζησιάδη Γιάννη έχει και επίσημα καταχωρηθεί στον Χάρτη του Κτηματολογίου ως "ΟΔΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ", αλλά μόνο χειρόγραφα αυτό φαίνεται στον τοίχο του οικίσκου.Σ'αυτήν την πλευρά υπήρχε και ο φούρνος του σπιτιού που έδιναν κρυφά, κανά καρβέλι στους κρυπτόμενους.

Ηξερα για το σπιτάκι, αλλά δεν έτυχε να το επισκεφθώ.Εκεί λοιπόν πήγαμε και μου διηγήθηκε πολλά.Μπορεί να είχε την πρωτοβουλία το ΚΚΕ,είχε μηχανισμό με εμπειρία στην παρανομία,αλλά οι περισσότεροι που ακολούθησαν, ήταν απλά πατριώτες, μη κομμουνιστές, που ήθελαν να αγωνιστούν κατά των κατακτητών Γερμανών και Ιταλών.Ηταν μεν κρυφό το στέκι αλλά κοινό μυστικό για το χωριό και οι χωριανοί βοηθούσαν μέσα από το ΕΑΜ και την ΕΠΟΝ σχεδόν συνολικά για τροφοδοσία και προστασία των στελεχών για εθνικούς σκοπούς..

Το κρησφύγετο είχε υπόγειο καταφύγιο ("ϊσμπα") που συνδέονταν με υπόγεια σήραγγα με εξωτερικό υπόγειο "αμπρί" σκεπασμένο με ξυλοκορμούς και καταπακτή που έβγαινε κοντά στο πλάι του μεγάλου σπιτιού των "Κοβατσιάδων"  κτισμένου το 1913 ( είχε ειδική αψιδωτή Επιγραφή στον όροφο ΑΦΟΙ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ 1913, όπως ήταν το παλιό τους όνομα) νότια πλευρά, όπου υπήρχε κληματαριά που έκρυβε μεταλλική σκάλα που οδηγούσε σε παράθυρο του ορόφου του σπιτιού σε δωμάτιο-κρυψώνα.

Συνοπτικό Ιστορικό "Γιάφκας"

Από κεί πέρασαν γνωστά στελέχη της Αντίστασης της περιοχής όπως οι κοντοχωριανοί μας Πετκανάς Θανάσης από το Μαύροβο (γραμματέας περιοχής Βασιλειάδας-Βογατσικού) οι Δισπηλιώτες Πάτσιος Κώστας,Πάτσιου Ευγενία,Ελένη Ρουσουλιώτη (μετέπειτα σύζυγος Αργύρη Κοβάτση που πρόσφατα απεβίωσε) και πολλοί άλλοι.

Μέσα στο σπιτάκι έχει πρόχειρα αναρτημένα τα ενθυμήματα εποχής:

Φωτογραφικό Υλικό με σπάνιες εικόνες,αναπαράσταση  του σπιτιού ΑΦΩΝ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ και την σύνδεσή του με το κρησφύγετο υπόγειο,την πλευρική κρύπτη όπλων στο πάχος του τοίχου(το παλιό ήταν με πλιθιά 70-80 εκ) και ένα Γερμανικό όπλο "τσιμενταρισμένο",λάφυρο από την αντάρτικη επίθεση που είχαν κάνει κατά Γερμανικής Φάλλαγας κοντά στο παλιό Λατομείο στο δρόμο προς Κορησό,ανήμερα Εθν.Επετείου 25-Μάρτη 1944.Χώρος φορτωμένος με μνήμες για γεγονότα και πρόσωπα,για πολλούς συγχωριανούς που χάθηκαν άδικα στην συνέχεια του Εμφυλίου Πολέμου.

Πολύ πρόχειρα δίνουμε μια βιαστική εικόνα του φωτογραφικού υλικού με την υπόσχεση  να υπάρξει συνέχεια και επεξεργασία της μακράς λίστας των συγχωριανών μας που έλαβαν μέρος στο ΕΑΜ-ΕΠΟΝ-ΕΛΛΑΣ αλλά και στον Εμφύλιο και την τύχη της περιπέτειάς τους,που  βρέθηκαν ύστερα ή που σκωτώθηκαν,παρασυρμένοι σε ένα αδελφοκτόνο πόλεμο,θεωρώντας ότι για την πατρίδα αγωνίζονται.Μάνες δεινοπάθησαν,πολλές οικογένειες θρήνησαν απώλειες.Στις φωτογραφίες φαίνονται πέραν του θείου Αργύρη χωριανοί μας:Ζησιάδης Αργύρης (αδελφός Δημ.Ζησιάδη),Βαγγέλης Βάμβας (αδελφός Νάσιου Βάμβα),Ζησιάδης Γιώργης(¨Μπομπότας"),η γιαγιά Νάτσαινα (Αννα Δημητρίου-Κοβάτση),σε μεταγενέστερη φωτογραφία,ο θείος με δίκοχο στολής ΔΣΕ του Εμφυλίου.

Για την συμβολή τους στην Εθνική Αντίσταση τιμήθηκαν από την Πολιτεία, όσοι πρόλαβαν εν ζωή, με Μετάλλια Εθν.Αντίστασης.Παρακάτω φαίνονται τα Μετάλλια Αργύρη & Ελένης Κοβάτση.Και άλλοι χωριανοί πρέπει να έχουν λάβει ανάλογα,αλλά δεν έχω πλήρη στοιχεία,προς το παρόν.

Αξίζει Τιμή και Δόξα στους Αγωνιστές και Αγωνίστριες της Εθνικής Αντίστασης αλλά και  εθνική κατανόηση και συμφιλίωση για την μετέπειτα εμφύλια σύρραξη,αποτέλεσμα επιρροής και ανταγωνισμού των ξένω δυνάμεων, να τα αφήσουμε πίσω μας,για να πάει μπροστά ο τόπος.

Φωτογραφίες;Κάτω: χειραψία-Αργύρης Κοβάτσης&Βαγγέλης Βάμβας/Με στολή-δίκοχο :Αργύρης Ζησιάδης/Με στολή Φαντάρος Κάτω:Ο Γιώργης Ζησιάδης "Μπομπότας",Πρόεδρος Χωριού,κρατούσε τις λεπτές ισορροπίες,γλύτωσε πολλές φορές το χωριό από περιπέτειες.Στο τέλος όμως σκοτώθηκε το 1948 από τον Στρατό στο Βουνό- σε εκκαθ.επιχείρηση.Ακολούθησε μια βάναυση ανίερη συμπεριφορά (σβάρνισμα&περιφορά του πτώματος στο χωριό προς εκφοβισμό τυχόν συμπαθούντων ή βοηθούντων των ανταρτών) και εγκατάλειψή του μόνο του στην πλατεία.

                                         Κάτω:γιαγιά Νάτσαινα

 Το Βιβλίο του θείου Αργύρη Κοβάτση,Αυτοβιογραφία,Κυκλοφόρησε ανήμερα Εθν.Επετείου 22-11-2009.Σε αυτό θα αφιερώσουμε ιδιαίτερη δημοσίευση λόγω ειδικού ενδιαφέροντος.

Θα διατεθεί Δωρεάν,στη Μνήμη Ολων των Αγωνιστών.

Απελευθέρωση Καστοριάς 1912:Τι έγινε στο χωριό τότε?

Απελευθέρωση Καστοριάς το 1912 :

Η Καστοριά σε παλιό Πίνακα

Τι έγινε τότε στο χωριό Αμπελόκηποι Καστοριάς?

Είναι γνωστό ότι η Καστοριά απελευθερώθηκε στις 11 Νοεμβρίου 1912 από τον Ελληνικό Στρατό με τον Στρατηγό Αρτη επικεφαλής και κάθε χρόνο ,όπως και φέτος η Εθνική Επέτειος γιορτάζεται κεντρικά στην Καστοριά με Δοξολογία,Ομιλίες στην Μητρόπολη Καστοριάς,κατάθεση Στεφανιών στο Ηρώο Πεσόντων,Παρέλαση (Σχολείων,Συλλόγων,Τμημάτων Στρατού,Μπάντας κλπ ) και τα τελευταία χρόνια επίσης και στο Αργος

από την Παρέλαση 11ης Νοε 2009

Καστοριά: Εξέδρα επισήμων

Τι έγινε όμως στο Χωριό μας τότε?

Σήμερα που συμπληρώνονται 97 χρόνια από την Απελευθέρωση,προσέφυγα πάλι στις ιστορικές αναμνήσεις της μάνας μου Ελευθερίας Νικοπούλου,96 ετών σήμερα(**+απεβίωσε το 2015).

Η ίδια γεννήθηκε το 1913, ένα χρόνο μετά την απελευθέρωση θυμάται όμως και μεταφέρει τις διηγήσεις της μάνας της,γιαγιάς Νάτσαινας Κοβάτση-Δημητρίου,αλλά και της μάνας του πατέρα μου, γιαγιάς Ρίνας(«μαμάνας»)Νικοπούλου, που είχαν ακολουθήσει όλο τον πληθυσμό του χωριού στη φυγή τους, για να γλυτώσουν από τους Τούρκους.

Ελευθερία Νικοπούλου

96 ετών σήμερα(**Σημ+απεβίωσε το 2015 σε ηλικία 102 ετών.....).

Οι Τούρκοι,λέει, φεύγοντας έκαψαν όλο το χωριό.αυτή την τακτική ακολουθούσαν, απ΄τη μια για τρομοκρατία του ντόπιου πληθυσμού αλλά και για να στερήσουν τον Ελληνικό Στρατό από ανεφοδιασμό.Ευτυχώς οι κάτοικοι είχαν μάθει την τακτική των Τούρκων νωρύτερα,έμαθαν τις κινήσεις του Τουρκικού στρατού και έφυγαν κακήν κακώς να σωθούν,παίρνοντας μαζί τους μόνο τα αναγκαία που μπορούσαν.Οι «Κοβατσιάδες» φεύγοντας είχαν μαζέψει ρουχισμό και διάφορα μικροπράγματα που δεν μπορούσαν να πάρουν μαζί τους και τα έριξαν μέσα σε πηγάδι νερού που υπήρχε στο μαχαλά και το σκέπασαν από πάνω για να τα σώσουν από το κάψιμο.Στο γυρισμό, πράγματι τα ξαναέβγαλαν και είχαν να βολευτούν τουλάχιστο με ρούχα

*Το πηγάδι αυτό υπήρχε μέχρι τη δεκαετία του’40.Ο Ηλίας Παπαδόπουλος το θυμάται .Ηταν βάθους 18-20 μ και από κεί έπαιρναν νερό οι κάτοικοι της γειτονιάς και κοντά υπήρχε μια μεγάλη μουριά.Σταδιακά έπεσε η στάθμη του νερού και μισοεγκαταλείφθηκε.Για κάποιο διάστημα χρησιμοποιήθηκε στην Κατοχή σαν κρυψώνας οπλισμού που είχε συγκεντρωθεί από τα εγκαταλειμένα όπλα που είχε αφήσει ο Ελλην.Στρατός στην υποχώρηση από Αλβανία στον κάμπο γύρω από το Αργος

Γιαγιάδες από αριστερά;

Ρίνα Νικοπούλου,Αννα Δημητρίου-

Κοβάτση- κάπου στα '70,παλιό

σπίτι Κοσμά Νικόπουλου,Πλατεία

Οι περισσότερες οικογένειες έφυγαν με τα γυναικόπαιδα, τρέχοντας από χωριό σε χωριό. Το δρομολόγιο που ακολούθησαν: Μηλίτσα,Κωσταράζι,Γέρμα ( ίσως από το βουνό μας πάνω σε παλιό Κωσταράζι πρώτα?) και από κεί προς Δρυόβουνο,Πελεκάνο,Εράτυρα μέχρι Σιάτιστα για 18-20 μέρες,μαζί με τους κατοίκους από τα άλλα χωριά Μηλίτσα,Κωσταράζι ,Γέρμα, παρέες-παρέες με συγγενολόϊα, με πολλές κακουχίες,ψωμοζητώντας με περιπέτειες ή «συλλέγοντας» ότι έβρισκαν καθ’οδόν στα αγροκτήματα.Οι κάτοικοι των χωριών της Κοζάνης έδειξαν κατανόηση και γενικά τους συμπαραστάθηκαν.

 

                          Η διαδρομή της Φυγής των κατοίκων από Αμπελόκηπους προς Σιάτιστα

Αναφέρονται στη φυγή, περιστατικά που "μάνες χάσαν τα παιδιά και τα παιδιά τις μάνες".Μου διηγήθηκε περιστατικό από το σόϊ των Κοβατσιάδων που έφευγαν μαζί.Η γιαγιά Νάτσαινα (Αννα) ήταν με τον παππού Νάτση-Θανάση Κοβάτση-Δημητρίου και την θεία Παρασκευή,3 χρόνων τότε,ενώ η γιαγιά Ρίνα μόνη της είχε αγκαλιά τον πατέρα μου Κοσμά Νικόπουλο 4 χρόνων.

Σε κάποια στιγμή η γιαγιά Ρίνα σκόνταψε και έπεσε απότομα μαζί με το μωρό στην αγκαλιά της και χτύπησαν άσχημα.Ετρεξε δίπλα της και την βοήθησε ο παππούς Βασίλης («Του Μπάμπα»,Γεωργιάδης Βασίλης,πατέρας του Στέργιου Γεωργιάδη,»Μπάρμπα») λέγοντας « ά μαρ’Ρίνα-μαρ’Ρίνα,πάει του πιδί,παει του πιδί!».Τους βοήθησε να σηκωθούν αλλά ευτυχώς δεν ήταν σοβαρό το χτύπημα,λίγες γρατσουνιές και συνέχισαν την πεζοπορεία

Η θεία Τρυγώνα-Γιωργάκαινα (σύζυγος Γιώργη Κοβάτση,μητέρα Κοβάτση Χρήστου,γιαγιά του Πασχάλη και της Γεωργίας Κοβάτση) ήταν φορτωμένη μωρά (τα παιδιά της μικρά) στην αγκαλιά της.Στη φευγάλα, της έπεσε από την αγκαλιά της ένα κοριτσάκι χωρίς να το καταλάβει!Για καλή τους τύχει λίγη ώρα μετά ,πέρασε μια άλλη ομάδα προσφύγων που έφευγαν από Μηλίτσα και μέσα σ’αυτούς ήταν και η αδελφή της που γνώρισε την κουβερτούλα(¨πελένα») του μωρού και το πήρε και βρέθηκαν αργότερα προς την Σιάτιστα.Η γιαγιά Νάτσαινα με το μωρό(θεία Παρασκευή) χάθηκαν μέσα στο πλήθος και ο παππούς Θανάσης(Νάτσης) τους ξαναβρήκε φωνάζοντας παντού («‘εε Νάτσαινα από του Σδράλτς-Νάτσαινα από του Στρδαλτς!») εδώ-εκεί μετά μέρες.

Ο Ηλίας Παπαδόπουλος, θυμάται ότι και η μάνα του Ολγα Παπαδοπούλου,συμπεθέρα μας, τούλεγε ιστορίες γι'αυτήν την φυγή,αλλά δεν συγκράτησε ιδιαίτερες λεπτομέρειες.

οι γιαγιάδες-συμπεθέρες από αριστερά:
Ρίνα Νικοπούλου,Ολγα Παπδοπούλου
(η μικρή Ειρήνη Νικοπούλου) και η
μάνα μου Ελευθερία Νικοπούλου,
κάπου στη δεκαετία 1960,"παραδείχνουν"
πίσω φράχτης με "τσιαλιά&ξύλα"
παραπίσω παλιές προβάτες του πάππου
"Γκόλιου"

Λιγες οικογένειες 2-3 (οι «Σισκάδις») κατέφυγαν και έμειναν πιό κοντά, στις Σπηλιές του Βουνού μας.

Όταν οι χωριανοί γύρισαν πίσω σιγά-σιγά , 20 μέρες μετά, ακόμη έκαιγαν τα ερείπια και τα αμπάρια κάπνιζαν από τα καμμένα σιτηρά.

Και βέβαια όλοι ανασκουμπώθηκαν να «ψευτοφτιάξουν» τα σπίτια τους,όλα πλινθόκτιστα, με τα λίγα μέσα που διέθεταν και με προσωπική δουλειά.Η γιαγιά Ρίνα με τον παππού Γρηγόρη Νικόπουλο επισκεύασαν ένα μικρό κομμάτι από τα ερείπια του παλιού σπιτιού του παππού Νίκου.

Οι "Κοβατσιάδες" την επόμενη χρονιά το 1913 έκτισαν το καινούργιο μεγάλο τους σπίτι,πάλι με πλιθιά βέβαια, που σώζονταν μέχρι  αρχές δεκαετίας 1970(?) και είχε την επιγραφή "ΑΔΕΛΦΟΙ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ 1913",αυτό ήταν το αρχικό όνομα της οικογένειας.

Το κοριτσάκι που είχε χαθεί,το βάφτισαν Μάχη,επειδή γεννήθηκε μέσα στις «μάχες» του πολέμου, ενώ η μάνα μου ,γεννημένη ένα χρόνο μετά την απελευθέρωση,βαφτίστηκε Ελευθερία, για να σημειωθεί η χαρά της απελευθέρωσης.

Θεώρησα χρήσιμο να καταγράψω το μικρό αυτό ιστορικό χρονικό σαν μια μικρή συμβολή στην καταγραφή της τοπικής μας ιστορίας.

Σίγουρα και άλλοι συγχωριανοί θα έχουν ακούσει ανάλογες διηγήσεις από τους ηλικιωμένους των οικογενειών τους.Προτού φύγουν και οι τελευταίοι από κοντά μας, ας κάνουμε μια προσπάθεια να καταγράψουμε τις μνήμες τους,τουλάχιστον μια-δυό ιστορίες από κάθε συγγενολόϊ, γιατί πέρα από τα μεγάλα γεγονότα στο διάβα του χρόνου, οι άνθρωποι ζούν και τις μικρές τους προσωπικές,οικογενειακές,τοπικές περιπέτειες, που είναι αναπόσπαστο κομμάτι της συνολικής Ιστορίας και είναι,ανθρώπινα, πολύ πιό κοντά μας.

Νικόπουλος Χρίστος
cnikop@yahoo.gr

Αμπελόκηποι
Νοέμβριος 2009

ΚΑΖΑΝΙΑ Τσίπουρου Καπρή Κώστα Αμπελόκηποι Καστοριάς 2009

ΚΑΖΑΝΙΑ Τσίπουρου ΚΑΠΡΗ-13 11 2009

Μιά βραδιά στα Καζάνια Τσίπουρου του Κώστα Καπρή στους Αμπελόκηπους Καστοριάς
ΝΕΟ ΤΣΙΠΟΥΡΟ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ,βράζει ο  Φώτης Νικόπουλος 13 -11-2009

Με ΚΛΙΚ  κάτω,δείτε

ΚΛΙΚ ΕΔΩ α) ΚΑΖΑΝΙ ΚΑΠΡΗ μικρό VIDEO 13-11-2009

ΚΛΙΚ ΕΔΩ β) μικρό VIDEO  ΚΑΖΑΝΙ Καπρή 16 Δεκ 2007

Οπως είναι γνωστό στους Αμπελόκηπους Καστοριάς,χωριό με παραδοσιακή αμπελοκαλλιέργεια, κάθε χρόνο την περίοδο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου βράζουν τα "Καζάνια τσίπουρου" σε 24ωρη βάση με ειδική άδεια.Εδώ ένα μικρό "ρεπορτάζ" για τους φίλους του "Τσίπουρου" και 2 μικρά video από την "ιεροτελεστία" βρασμού τσίπουρου και την συνοδευτική τραπεζο-ευωχία με φιλκή

παρέα .Το ένα από τον Δεκέμβρη του 2007 (με την ίδια περίπου
παρέα,με τον δάσκαλο της Χορωδίας ΠΕΛΣΑ Ντίνο Ταμβάκη,αμέσως μετά την τότε πρόβα της βραδιάς.ακούγεται ''εν ευθυμία" άσμα.."τσιπουρο...¨οπερας"!)
και το άλλο από 13-11-2009.Βράζει και κερνά ο αμπελουργός Φώτης Νικόπουλος, στο Καζάνι Καπρή Κώστα-

      Η παρέα: Φώτης,Χαρούλα,Χρίστος Νικόπουλος,Ηλίας Παπαδόπουλος,Κώστας Καπρής με σύζυγο Βαγγελιώ Γεωργιάδου,στις 13 Νοε 2009. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται αρκετές φορές, μια και τα Καζάνια είναι πολλά και ενδιάμεσα παρεμβάλλονται και άλλοι χωριανοί..

βλέπε και παλιότερη ανάρτησή μας με ιστορικό των Καζανιών και τους παλιούς κατόχους τους στους Αμπελόκηπους Καστοριάς (βλ ανάρτησή μας ".ΚΑΖΑΝΙΑ") Με ΚΛΙΚ Φωτο δίπλα,δείτε
Το Καζάνι Κώστα Καπρή

Το ΚΑΖΑΝΙ:Προετοιμασία για "Βράσιμο"

 Σοβαρό Καζάνι χωρίς .."συμπόσιο" δεν γίνεται.

Καπρής Κώστας με τη σύζυγό του Βαγγελιώ Γεωργιάδου,Ηλίας Παπαδόπουλος,Χαρούλα Νικοπούλου,Φώτης Νικόπουλος(άνω) και κάτω εναλλαγή ,Χρίστος Νικόπουλος,εύχονται "καλό ξόδιασμα"..το νέο τσίπουρο

Καλά "Καζάνια" σε όλους, με ευχές για καλό χειμώνα, με τη ζεστασιά του νέου Τσίπουρου!

Γιορτάστηκε η Επέτειος 28ης Οκτωβρίου

Γιορτή της Επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940:

Τετάρτη 28.10.2009-Αμπελόκηποι Καστοριάς

Η Εθνική Επέτειος γιορτάστηκε και στους Αμπελόκηπους Καστοριάς με Θεία Λειτουργία&Δοξολογία στον Ιερό Ναό Αγ.Κων/νου &Ελένης όπου τον Πανηγυρικό της Ημέρας εκφώνησε ο Δάσκαλος του Δημ.Σχολείου του χωριού.

 

Ακολούθησε επιμνημόσυνη Δέηση από τον παπα Νικόλα,κατάθεση στεφανιών από Τοπικό Συμβούλιο,Πολιτιστικό Σύλλογο,Σύλ.Γονέων& Κηδεμόνων και των Σχολείων μας,ανάκρουση του Εθνικού Υμνου και παρέλαση των μικρών μαθητών του Δημ.Σχολείου,Νηπιαγωγείου και Παιδικού Σταθμού.

       Κάποια φωτογραφικά στιγμιότυπα παρακάτω, δίνουν την εικόνα της ημέρας.

Ο Δάσκαλος εκφωνεί τον Πανηγυρικό της Ημέρας

 

 

Τα παιδιά Δημοτικού,Νηπιαγωγείου& Παιδικού

στον Ναό Αγ Κων/Νου & Ελένης

ο παπα Νικόλας,οι ψαλτάδες,οι δάσκαλοι
εκπρόσωποι Δήμου,Τοπ.Συμβουλίου,Πρόεδροι Συλλόγων














Τα παιδιά σε στάση προσοχής με τη Σημαία
ψάλλουν τον Εθνικό Υμνο


ο παπα Νικόλας "ρίχνει" τρισάγιο στο Ηρώο

 

Κάτω:O Πρόεδρος Τοπ.Συμβουλίου

Μίμης Δημητριάδης

Κατάθεση στεφανιών από τα παιδιά

...από τον Πρόεδρο Πολιτιστικού Συλλόγου Αμπελοκήπων

Τάσο Ντίνα

 

Κάτω:Στεφάνι και από την Πρόεδρο του Συλλογου

Γον&Κηδεμόνων Ρούλα Κουτση-Δημητρίου

 

Ενα Μικρό VIDEO από την Εκδήλωση μπορείτε να δείτε με ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Περιμένοντας την Παρέλαση

από δεξια: Κωστας Αντωνόπουλος
παπα Νικόλας,Μίμης Δημητριάδης,Χαρούλα Νικοπουλου

Ρούλα Κουτση-Δημητρίου,Ρούσα Π''βασιλείου

Η παρέλαση των Σχολείων μας

 

Κάτω:Το κλασσικό "μπισκοτολούκουμο" ΄κέρασμα

του Δήμου ΙΩΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗ,έκλεισε την εκδήλωση

Ιστορικές τοπικές αναφορές&διηγήσεις για την Επέτειο ,τον πόλεμο του '40 και της Κατοχής στους Αμπελόκηπους.
=====================================================================
     Πέρα από την γενική Ιστορία του πολέμου του '40 έχουν ενδιαφέρον και είναι χρήσιμο να καταγραφούν οι μνήμες όσων από τους συγχωριανούς μας έζησαν τέτοια γεγονότα.

   Εμπλουτίζουν την τοπική μας Ιστορία σαν χωριό.Γι αυτό ,όταν συναντώ ηλικιωμένους ανθρώπους ,συχνά φροντίζω να ζητώ κάποια διήγησή τους για τα παλιά, με αναφορά σε τοπικά ζητήματα.

    Πέρισυ,σε άρθρο μας στην Τοπική Εφημερίδα "ΠΕΛΣΑ-Αμπελόκηποι" στο φύλλο του Οκτωβρίου 2008 είχαμε εκτεταμένη αναφορά στην συμβολή των συγχωριανών μας στον πόλεμο του 1940, με βάση αφηγήσεις-συνεντεύξεις με δυό από τους τελευταίους επιζώντες πολεμιστές του '40, τους Γιαμπανόπουλο Θωμά (μέτωπο με Αλβανίας με Ιταλούς-γεν.1917) και Κοβάτση Αργύρη(Μέτωπο Ελληνοβουλγαρικά Σύνορα με Γερμανούς-γεν.1918).

    Και ο πατέρας μου Κοσμάς Νικόπουλος ήταν στο Αλβανικό μέτωπο(βλ.φωτογραφία) και μας διηγούνταν συχνά ιστορίες με τον Ελλην.Στρατό στην Κορυτσά,στους Αγ.Σαράντα,στο Αργυρόκαστρο.Υπηρέτησε σε τμήμα μεταφορών με ζώα για μεταφορές οπλισμού και πολεμοφοδίων.Σε μια αποστολή τραυματίστηκε στο μάτι και γύρισε νωρύτερα για θεραπεία, αλλά από το ένα μάτι είχε χάσει ήδη το φως σχεδόν στο 50% που δεν επανήλθε.

   Λόγω ενδιαφέροντος ,παραθέτουμε παρακάτω το περισυνό φύλλο της Εφημερίδας ΠΕΛΣΑ καθώς και μιά από τις φωτογραφίες του άρθρου που δείχνει συγχωριανούς μας Φαντάρους στο Αλβανικό Μέτωπο

Εφημερίδα ΠΕΛΣΑ Οκτ 2008

Αρθρο:"Οι Συγχωριανοί μας στον

πόλεμο του '40"

Κάτω:Διακρίνονται από αριστερά άνω:

Κατσαούνης Αλέξανδρος,Κοβάτσης Χρήστος,(??),(??)

κάτω αριστερά Κοσμάς Νικόπουλος (πατέρας μου),(??),

Διηγήσεις Αντωνόπουλου Μήτσου & Ζήση Βασίλη (28-10-2009)

Φέτος, περιμένοντας την τελετή κατάθεσης στεφανιών, μιλώντας με μεγαλύτερους συγχωριανούς για την περίοδο του '40,δυό απ'αυτούς,o Μήτσος Αντωνόπουλος και Βασίλης Ζήσης, θυμήθηκαν ότι από τους άνδρες του χωριού, όσοι ήταν σε ηλικία πολέμου, είχαν ήδη φύγει για τα μέτωπα και τις πρώτες μέρες συχνά ιταλικά αεροπλάνα όργωναν τον ουρανό και στο δικό μας χωριό, ρίχνοντας οβίδες και βλήματα σε διάφορες περιοχές και οι περισσότεροι χωριανοί είχαν φύγει να κρυφτούν στο βουνό σε σπηλιές.Ο Βασίλης Ζήσης ανέφερε ότι ένα από τα αεροπλάνα έριξε βλήμα στο δικό του μπαξέ,στο Μερά που έπεσε δίπλα στο "Μπουνάρι".Θυμήθηκαν τις συλλλήψεις και ξυλοδαρμό των ανδρών του χωριού από τους Ιταλούς στο υπόγεια του Δημ.Σχολείου για να ομολογήσουν ποιοί έχουν όπλα.

Διηγήσεις Ελευθερίας Νικοπούλου

Ελευθερία Νικοπούλου

96 ετών σήμερα(+Νικοπούλου Ελευθερία,ετών 103,απεβίωσε στις 15.2.2015),διηγείται:

Η μάνα μου Ελευθερία Νικοπούλου (γεννημένη το 1913,στα 96 της σήμερα/*+Νικοπούλου Ελευθερία,ετών 103,απεβίωσε στις 15.2.2015) στην συνέχεια μου διηγήθηκε διάφορα περιστατικά των πρώτων ημερών του πολέμου και της Κατοχής.

    Θυμήθηκε ότι όλη η οικογένεια ,με τα μικρά,(η αδελφή μου Αρετή ήταν 1 χρόνου), τη γιαγιά μας (ο πατέρας μου ήταν στο Αλβανικό Μέτωπο), είχαν φύγει στο βουνό,στα μαντριά προβάτων που είχαμε εκεί και έμειναν 2 βδομάδες, μαζί με τα πρόβατα για τον φόβο των αεροπλάνων.την ώρα που έπεσε το βλήμα από αεροπλάνο στο μπαξέ του Πατσίκα στο Μερά,εκείνη βρέθηκε μόνη της στον δρόμο από βουνό πηγαίνοντας στο χωριό,στο σπίτι μας, γα τρόφιμα και κρύφτηκε στα δένδρα. Στη συνέχεια για άλλες 2 βδομάδες κρύβονταν σε διάφορα μέρη σε δάση ( στο 'τάσκινο ορμάντσε",στο Στάσινο) αλλά και αρκετές φορές σε υπόγειο καταφύγιο που είχε φτιάξει ο παππούς Αντρίας (ο Ανδρέας Ζησιάδης,πατέρας του Βασίλη και Βαγγέλη) στην πλαγιά πίσω από το παλιό τους σπίτι,κατασκευασμένο σαν στρατιωτικό "αμπρί" με γκριντιές και χώμα.

    Μου διηγήθηκε ακόμη ότι από αυτούς τους βομβαρδισμούς καταστράφηκε μια μεγάλη ρουμανοβλάχικη εκκλησία στο Αργος Ορεστικό,στη θέση της σημερινής Αγίας Παρασκευής.

Η Υποχώρηση του Ελληνικού Στρατού από το Μέτωπο της Αλβανίας:

     Με την υποχώρηση του αλβανικού μετώπου ,ο ελληνικός στρατός΄διαλύθηκε κακήν κακώς και οι φαντάροι γύριζαν άτακτα με τον εξοπλισμό τους, επιστρέφοντας στα χωριά τους.

   Στην περιοχή Αρμενοχωρίου ,στο Αργος πέταξαν όλο το στρατιωτικό υλικό(κουβέρτες,όπλα,εργαλεία κλπ)
     Πολλοί και από το χωριό μας έτρεξαν και μάζεψαν ρουχισμό και κουβέρτες που τα είχαν ανάγκη.Αλλοι βέβαια και οπλισμό, που έκρυψαν και χρησιμοποιήθηκε στην Εθνική Αντίσταση και ένα μέρος και στον Εμφύλιο.
Ερχομός των Γερμανών στο χωριό

    Η φάλαγγα των Γερμανών ερχόμενη από Κλεισούρα μετά τις τελευταίες μάχες καθ'όδόν, με τα υπόλοιπα τμήματα του Ελληνικού Στρατού έφθασε στο χωριό μας (μάλλον ένα τμήμα της) τον Μάη του 1941,μέρα Μ.Παρασκευή.Η μάνα μου Ελευθερία, θυμάται ότι όλοι ήταν στην εκκλησία της Παναγίας και ο παπα Γιώργης τους είπε να μείνουν στην εκκλησία και η Παναγιά μαζί τους.Οταν σχόλασε η εκκλησία και βγήκαν έξω είδαν ένα τμήμα της Γερμανικής Φάλαγγας, με τα μηχανοκίνητα να περιμένουν και ένα γερμανικό τάνκς προσπαθώντας να κάνει μανούβρες στο στενό δρόμο μισογκρέμισε μιά γωνία από το παλιό πλίθινο σπίτι του Πατσίκα(Βασίλη Ζήση).Ο επικεφαλής αξιωματικός, με μιά ομάδα στρατιωτών, πήγε στο κοντινό παλιό σπίτι της οικογένειάς μας,δίπλα στο σπίτι Παπαϊωάνου(τώρα δεν υπάρχει,έχει κατεδαφιστεί),ο πατέρας είχε γυρίσει ήδη από Αλβανία και ζήτησαν φακές (έχοντας ένα γερμανο-ελληνικό λεξικό) και καζάνι να βράσουν για φαγητό.Αφού έφαγαν, έφυγαν και δεν πείραξαν κανένα χωριανό.

Οι Ιταλοί στο χωριό

     Οπως είναι γνωστό,η Καστοριά γενικότερα πέρασε στην Κατοχή στην δικαιοδοσία των Ιταλών.Οπως αναφέραμε και παραπάνω ,από τις πρώτες τους ενέργειες, ήταν οι έρευνες στα σπίτια για να περισυλλέξουν στρατιωτικό υλικό του Ελλην.Στρατού και οπλισμό.

      Ο Στέργιος Νασιόπουλος (Τζατζαλής),απελπισμένος από το πολύ ξύλο, τους είπε "ελάτε θα σας δείξω που έχω κρυμένα τα όπλα".Τους οδήγησε στο Γκιόλι ,στο φράγμα με τις πόρτες που είχε πολύ νερό."Να εδώ,να εκεί!" και πήδηξε μέσα στο ποτάμι, να πνιγεί.Το ορμητικό νερό τον έβγαλε κάτω από τις πόρτες και κάποιoi πήδηξαν και τον έβγαλαν.Ετσι σταμάτησαν Ιταλοί τους ξυλοδαρμούς,αφού είδαν ότι δεν βρίσκουν όπλα.

      Από την Καστοριά όμως, έρχονταν συχνά, τμήματα Ιταλών ,έπαιρναν τον Πρόεδρο του χωριού, τον Γιαννάκη Γεωργιάδη να τους δείχνει σπίτια και μπαξέδεςκαι περιέρχονταν το χωριό για "ανεφοδιασμό" τροφίμων ,λαχανικών,πουλερικών με το γνωστό "πλιάτσικο",οπότε συνέβαιναν και εικόνες απέιρου κάλλους.Μια φορά,έλεγε η μάνα μου Ελευθερία, είχαν πάει στο σπίτι μας Ιταλοί για πλιάτσικο πουλερικών,ένας έπιασε να πάρει απ'τη φωλιά μια κλώσσα,η μάνα μου πήγε λέγοντας "μη αυτή ρε μάνα μου,αφκιε την θα συ πίασω ιγώ καμιά άλλ'(η),θέλουν κι αυτά του κουλάι(=)τον τρόπο".Κι έτσι λέγοντας πήγε φωνάζοντας στα κοτόπουλα "ξού-ξού" με χειρονομίες(προφανώς επίτηδες) οπότε όλα πέταξαν ψηλά στην στέγη στο κοτέτσι κι έφυγαν στην διπλανή αυλή που δεν είχε άμεση πρόσβαση.Ο Ιταλός αγρίεψε,η μάνα μου δικαιολογήθηκε,"δεν ακούν,δεν κάθουντι να τα πιάσου, τι να κάνου?νά βλιέπτι,αν μπουρείτι πιάστι ισείς"..Εφυγαν αγριεμένοι...

    Μάλιστα το '41,ήταν η χρονιά που οι γονείς μου είχαν φυτέψει καινούργιο μπαξέ,κάτω στο Ορμάνι,με πολλή προσωπική δουλειά (μεγάλα αρδευτικά χαντάκια,μπουνάρι,μάγγανο κλπ) και μόλις έγινε ο μπαξές σε παραγωγή και ο πατέρας μου περίμενε να μαζέψει για παζάρι, ήρθαν οι Ιταλοί και τα μάζεψαν όλα,δεν άφησαν τίποτα .....

για την αφήγηση:Νικόπουλος Χρίστος cnikop@yahoo.gr