Απελευθέρωση Καστοριάς 1912:Τι έγινε στο χωριό τότε?

Απελευθέρωση Καστοριάς το 1912 :

Η Καστοριά σε παλιό Πίνακα

Τι έγινε τότε στο χωριό Αμπελόκηποι Καστοριάς?

Είναι γνωστό ότι η Καστοριά απελευθερώθηκε στις 11 Νοεμβρίου 1912 από τον Ελληνικό Στρατό με τον Στρατηγό Αρτη επικεφαλής και κάθε χρόνο ,όπως και φέτος η Εθνική Επέτειος γιορτάζεται κεντρικά στην Καστοριά με Δοξολογία,Ομιλίες στην Μητρόπολη Καστοριάς,κατάθεση Στεφανιών στο Ηρώο Πεσόντων,Παρέλαση (Σχολείων,Συλλόγων,Τμημάτων Στρατού,Μπάντας κλπ ) και τα τελευταία χρόνια επίσης και στο Αργος

από την Παρέλαση 11ης Νοε 2009

Καστοριά: Εξέδρα επισήμων

Τι έγινε όμως στο Χωριό μας τότε?

Σήμερα που συμπληρώνονται 97 χρόνια από την Απελευθέρωση,προσέφυγα πάλι στις ιστορικές αναμνήσεις της μάνας μου Ελευθερίας Νικοπούλου,96 ετών σήμερα(**+απεβίωσε το 2015).

Η ίδια γεννήθηκε το 1913, ένα χρόνο μετά την απελευθέρωση θυμάται όμως και μεταφέρει τις διηγήσεις της μάνας της,γιαγιάς Νάτσαινας Κοβάτση-Δημητρίου,αλλά και της μάνας του πατέρα μου, γιαγιάς Ρίνας(«μαμάνας»)Νικοπούλου, που είχαν ακολουθήσει όλο τον πληθυσμό του χωριού στη φυγή τους, για να γλυτώσουν από τους Τούρκους.

Ελευθερία Νικοπούλου

96 ετών σήμερα(**Σημ+απεβίωσε το 2015 σε ηλικία 102 ετών.....).

Οι Τούρκοι,λέει, φεύγοντας έκαψαν όλο το χωριό.αυτή την τακτική ακολουθούσαν, απ΄τη μια για τρομοκρατία του ντόπιου πληθυσμού αλλά και για να στερήσουν τον Ελληνικό Στρατό από ανεφοδιασμό.Ευτυχώς οι κάτοικοι είχαν μάθει την τακτική των Τούρκων νωρύτερα,έμαθαν τις κινήσεις του Τουρκικού στρατού και έφυγαν κακήν κακώς να σωθούν,παίρνοντας μαζί τους μόνο τα αναγκαία που μπορούσαν.Οι «Κοβατσιάδες» φεύγοντας είχαν μαζέψει ρουχισμό και διάφορα μικροπράγματα που δεν μπορούσαν να πάρουν μαζί τους και τα έριξαν μέσα σε πηγάδι νερού που υπήρχε στο μαχαλά και το σκέπασαν από πάνω για να τα σώσουν από το κάψιμο.Στο γυρισμό, πράγματι τα ξαναέβγαλαν και είχαν να βολευτούν τουλάχιστο με ρούχα

*Το πηγάδι αυτό υπήρχε μέχρι τη δεκαετία του’40.Ο Ηλίας Παπαδόπουλος το θυμάται .Ηταν βάθους 18-20 μ και από κεί έπαιρναν νερό οι κάτοικοι της γειτονιάς και κοντά υπήρχε μια μεγάλη μουριά.Σταδιακά έπεσε η στάθμη του νερού και μισοεγκαταλείφθηκε.Για κάποιο διάστημα χρησιμοποιήθηκε στην Κατοχή σαν κρυψώνας οπλισμού που είχε συγκεντρωθεί από τα εγκαταλειμένα όπλα που είχε αφήσει ο Ελλην.Στρατός στην υποχώρηση από Αλβανία στον κάμπο γύρω από το Αργος

Γιαγιάδες από αριστερά;

Ρίνα Νικοπούλου,Αννα Δημητρίου-

Κοβάτση- κάπου στα '70,παλιό

σπίτι Κοσμά Νικόπουλου,Πλατεία

Οι περισσότερες οικογένειες έφυγαν με τα γυναικόπαιδα, τρέχοντας από χωριό σε χωριό. Το δρομολόγιο που ακολούθησαν: Μηλίτσα,Κωσταράζι,Γέρμα ( ίσως από το βουνό μας πάνω σε παλιό Κωσταράζι πρώτα?) και από κεί προς Δρυόβουνο,Πελεκάνο,Εράτυρα μέχρι Σιάτιστα για 18-20 μέρες,μαζί με τους κατοίκους από τα άλλα χωριά Μηλίτσα,Κωσταράζι ,Γέρμα, παρέες-παρέες με συγγενολόϊα, με πολλές κακουχίες,ψωμοζητώντας με περιπέτειες ή «συλλέγοντας» ότι έβρισκαν καθ’οδόν στα αγροκτήματα.Οι κάτοικοι των χωριών της Κοζάνης έδειξαν κατανόηση και γενικά τους συμπαραστάθηκαν.

 

                          Η διαδρομή της Φυγής των κατοίκων από Αμπελόκηπους προς Σιάτιστα

Αναφέρονται στη φυγή, περιστατικά που "μάνες χάσαν τα παιδιά και τα παιδιά τις μάνες".Μου διηγήθηκε περιστατικό από το σόϊ των Κοβατσιάδων που έφευγαν μαζί.Η γιαγιά Νάτσαινα (Αννα) ήταν με τον παππού Νάτση-Θανάση Κοβάτση-Δημητρίου και την θεία Παρασκευή,3 χρόνων τότε,ενώ η γιαγιά Ρίνα μόνη της είχε αγκαλιά τον πατέρα μου Κοσμά Νικόπουλο 4 χρόνων.

Σε κάποια στιγμή η γιαγιά Ρίνα σκόνταψε και έπεσε απότομα μαζί με το μωρό στην αγκαλιά της και χτύπησαν άσχημα.Ετρεξε δίπλα της και την βοήθησε ο παππούς Βασίλης («Του Μπάμπα»,Γεωργιάδης Βασίλης,πατέρας του Στέργιου Γεωργιάδη,»Μπάρμπα») λέγοντας « ά μαρ’Ρίνα-μαρ’Ρίνα,πάει του πιδί,παει του πιδί!».Τους βοήθησε να σηκωθούν αλλά ευτυχώς δεν ήταν σοβαρό το χτύπημα,λίγες γρατσουνιές και συνέχισαν την πεζοπορεία

Η θεία Τρυγώνα-Γιωργάκαινα (σύζυγος Γιώργη Κοβάτση,μητέρα Κοβάτση Χρήστου,γιαγιά του Πασχάλη και της Γεωργίας Κοβάτση) ήταν φορτωμένη μωρά (τα παιδιά της μικρά) στην αγκαλιά της.Στη φευγάλα, της έπεσε από την αγκαλιά της ένα κοριτσάκι χωρίς να το καταλάβει!Για καλή τους τύχει λίγη ώρα μετά ,πέρασε μια άλλη ομάδα προσφύγων που έφευγαν από Μηλίτσα και μέσα σ’αυτούς ήταν και η αδελφή της που γνώρισε την κουβερτούλα(¨πελένα») του μωρού και το πήρε και βρέθηκαν αργότερα προς την Σιάτιστα.Η γιαγιά Νάτσαινα με το μωρό(θεία Παρασκευή) χάθηκαν μέσα στο πλήθος και ο παππούς Θανάσης(Νάτσης) τους ξαναβρήκε φωνάζοντας παντού («‘εε Νάτσαινα από του Σδράλτς-Νάτσαινα από του Στρδαλτς!») εδώ-εκεί μετά μέρες.

Ο Ηλίας Παπαδόπουλος, θυμάται ότι και η μάνα του Ολγα Παπαδοπούλου,συμπεθέρα μας, τούλεγε ιστορίες γι'αυτήν την φυγή,αλλά δεν συγκράτησε ιδιαίτερες λεπτομέρειες.

οι γιαγιάδες-συμπεθέρες από αριστερά:
Ρίνα Νικοπούλου,Ολγα Παπδοπούλου
(η μικρή Ειρήνη Νικοπούλου) και η
μάνα μου Ελευθερία Νικοπούλου,
κάπου στη δεκαετία 1960,"παραδείχνουν"
πίσω φράχτης με "τσιαλιά&ξύλα"
παραπίσω παλιές προβάτες του πάππου
"Γκόλιου"

Λιγες οικογένειες 2-3 (οι «Σισκάδις») κατέφυγαν και έμειναν πιό κοντά, στις Σπηλιές του Βουνού μας.

Όταν οι χωριανοί γύρισαν πίσω σιγά-σιγά , 20 μέρες μετά, ακόμη έκαιγαν τα ερείπια και τα αμπάρια κάπνιζαν από τα καμμένα σιτηρά.

Και βέβαια όλοι ανασκουμπώθηκαν να «ψευτοφτιάξουν» τα σπίτια τους,όλα πλινθόκτιστα, με τα λίγα μέσα που διέθεταν και με προσωπική δουλειά.Η γιαγιά Ρίνα με τον παππού Γρηγόρη Νικόπουλο επισκεύασαν ένα μικρό κομμάτι από τα ερείπια του παλιού σπιτιού του παππού Νίκου.

Οι "Κοβατσιάδες" την επόμενη χρονιά το 1913 έκτισαν το καινούργιο μεγάλο τους σπίτι,πάλι με πλιθιά βέβαια, που σώζονταν μέχρι  αρχές δεκαετίας 1970(?) και είχε την επιγραφή "ΑΔΕΛΦΟΙ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ 1913",αυτό ήταν το αρχικό όνομα της οικογένειας.

Το κοριτσάκι που είχε χαθεί,το βάφτισαν Μάχη,επειδή γεννήθηκε μέσα στις «μάχες» του πολέμου, ενώ η μάνα μου ,γεννημένη ένα χρόνο μετά την απελευθέρωση,βαφτίστηκε Ελευθερία, για να σημειωθεί η χαρά της απελευθέρωσης.

Θεώρησα χρήσιμο να καταγράψω το μικρό αυτό ιστορικό χρονικό σαν μια μικρή συμβολή στην καταγραφή της τοπικής μας ιστορίας.

Σίγουρα και άλλοι συγχωριανοί θα έχουν ακούσει ανάλογες διηγήσεις από τους ηλικιωμένους των οικογενειών τους.Προτού φύγουν και οι τελευταίοι από κοντά μας, ας κάνουμε μια προσπάθεια να καταγράψουμε τις μνήμες τους,τουλάχιστον μια-δυό ιστορίες από κάθε συγγενολόϊ, γιατί πέρα από τα μεγάλα γεγονότα στο διάβα του χρόνου, οι άνθρωποι ζούν και τις μικρές τους προσωπικές,οικογενειακές,τοπικές περιπέτειες, που είναι αναπόσπαστο κομμάτι της συνολικής Ιστορίας και είναι,ανθρώπινα, πολύ πιό κοντά μας.

Νικόπουλος Χρίστος
cnikop@yahoo.gr

Αμπελόκηποι
Νοέμβριος 2009

ΚΑΖΑΝΙΑ Τσίπουρου Καπρή Κώστα Αμπελόκηποι Καστοριάς 2009

ΚΑΖΑΝΙΑ Τσίπουρου ΚΑΠΡΗ-13 11 2009

Μιά βραδιά στα Καζάνια Τσίπουρου του Κώστα Καπρή στους Αμπελόκηπους Καστοριάς
ΝΕΟ ΤΣΙΠΟΥΡΟ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ,βράζει ο  Φώτης Νικόπουλος 13 -11-2009

Με ΚΛΙΚ  κάτω,δείτε

ΚΛΙΚ ΕΔΩ α) ΚΑΖΑΝΙ ΚΑΠΡΗ μικρό VIDEO 13-11-2009

ΚΛΙΚ ΕΔΩ β) μικρό VIDEO  ΚΑΖΑΝΙ Καπρή 16 Δεκ 2007

Οπως είναι γνωστό στους Αμπελόκηπους Καστοριάς,χωριό με παραδοσιακή αμπελοκαλλιέργεια, κάθε χρόνο την περίοδο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου βράζουν τα "Καζάνια τσίπουρου" σε 24ωρη βάση με ειδική άδεια.Εδώ ένα μικρό "ρεπορτάζ" για τους φίλους του "Τσίπουρου" και 2 μικρά video από την "ιεροτελεστία" βρασμού τσίπουρου και την συνοδευτική τραπεζο-ευωχία με φιλκή

παρέα .Το ένα από τον Δεκέμβρη του 2007 (με την ίδια περίπου
παρέα,με τον δάσκαλο της Χορωδίας ΠΕΛΣΑ Ντίνο Ταμβάκη,αμέσως μετά την τότε πρόβα της βραδιάς.ακούγεται ''εν ευθυμία" άσμα.."τσιπουρο...¨οπερας"!)
και το άλλο από 13-11-2009.Βράζει και κερνά ο αμπελουργός Φώτης Νικόπουλος, στο Καζάνι Καπρή Κώστα-

      Η παρέα: Φώτης,Χαρούλα,Χρίστος Νικόπουλος,Ηλίας Παπαδόπουλος,Κώστας Καπρής με σύζυγο Βαγγελιώ Γεωργιάδου,στις 13 Νοε 2009. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται αρκετές φορές, μια και τα Καζάνια είναι πολλά και ενδιάμεσα παρεμβάλλονται και άλλοι χωριανοί..

βλέπε και παλιότερη ανάρτησή μας με ιστορικό των Καζανιών και τους παλιούς κατόχους τους στους Αμπελόκηπους Καστοριάς (βλ ανάρτησή μας ".ΚΑΖΑΝΙΑ") Με ΚΛΙΚ Φωτο δίπλα,δείτε
Το Καζάνι Κώστα Καπρή

Το ΚΑΖΑΝΙ:Προετοιμασία για "Βράσιμο"

 Σοβαρό Καζάνι χωρίς .."συμπόσιο" δεν γίνεται.

Καπρής Κώστας με τη σύζυγό του Βαγγελιώ Γεωργιάδου,Ηλίας Παπαδόπουλος,Χαρούλα Νικοπούλου,Φώτης Νικόπουλος(άνω) και κάτω εναλλαγή ,Χρίστος Νικόπουλος,εύχονται "καλό ξόδιασμα"..το νέο τσίπουρο

Καλά "Καζάνια" σε όλους, με ευχές για καλό χειμώνα, με τη ζεστασιά του νέου Τσίπουρου!

Γιορτάστηκε η Επέτειος 28ης Οκτωβρίου

Γιορτή της Επετείου 28ης Οκτωβρίου 1940:

Τετάρτη 28.10.2009-Αμπελόκηποι Καστοριάς

Η Εθνική Επέτειος γιορτάστηκε και στους Αμπελόκηπους Καστοριάς με Θεία Λειτουργία&Δοξολογία στον Ιερό Ναό Αγ.Κων/νου &Ελένης όπου τον Πανηγυρικό της Ημέρας εκφώνησε ο Δάσκαλος του Δημ.Σχολείου του χωριού.

 

Ακολούθησε επιμνημόσυνη Δέηση από τον παπα Νικόλα,κατάθεση στεφανιών από Τοπικό Συμβούλιο,Πολιτιστικό Σύλλογο,Σύλ.Γονέων& Κηδεμόνων και των Σχολείων μας,ανάκρουση του Εθνικού Υμνου και παρέλαση των μικρών μαθητών του Δημ.Σχολείου,Νηπιαγωγείου και Παιδικού Σταθμού.

       Κάποια φωτογραφικά στιγμιότυπα παρακάτω, δίνουν την εικόνα της ημέρας.

Ο Δάσκαλος εκφωνεί τον Πανηγυρικό της Ημέρας

 

 

Τα παιδιά Δημοτικού,Νηπιαγωγείου& Παιδικού

στον Ναό Αγ Κων/Νου & Ελένης

ο παπα Νικόλας,οι ψαλτάδες,οι δάσκαλοι
εκπρόσωποι Δήμου,Τοπ.Συμβουλίου,Πρόεδροι Συλλόγων














Τα παιδιά σε στάση προσοχής με τη Σημαία
ψάλλουν τον Εθνικό Υμνο


ο παπα Νικόλας "ρίχνει" τρισάγιο στο Ηρώο

 

Κάτω:O Πρόεδρος Τοπ.Συμβουλίου

Μίμης Δημητριάδης

Κατάθεση στεφανιών από τα παιδιά

...από τον Πρόεδρο Πολιτιστικού Συλλόγου Αμπελοκήπων

Τάσο Ντίνα

 

Κάτω:Στεφάνι και από την Πρόεδρο του Συλλογου

Γον&Κηδεμόνων Ρούλα Κουτση-Δημητρίου

 

Ενα Μικρό VIDEO από την Εκδήλωση μπορείτε να δείτε με ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Περιμένοντας την Παρέλαση

από δεξια: Κωστας Αντωνόπουλος
παπα Νικόλας,Μίμης Δημητριάδης,Χαρούλα Νικοπουλου

Ρούλα Κουτση-Δημητρίου,Ρούσα Π''βασιλείου

Η παρέλαση των Σχολείων μας

 

Κάτω:Το κλασσικό "μπισκοτολούκουμο" ΄κέρασμα

του Δήμου ΙΩΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗ,έκλεισε την εκδήλωση

Ιστορικές τοπικές αναφορές&διηγήσεις για την Επέτειο ,τον πόλεμο του '40 και της Κατοχής στους Αμπελόκηπους.
=====================================================================
     Πέρα από την γενική Ιστορία του πολέμου του '40 έχουν ενδιαφέρον και είναι χρήσιμο να καταγραφούν οι μνήμες όσων από τους συγχωριανούς μας έζησαν τέτοια γεγονότα.

   Εμπλουτίζουν την τοπική μας Ιστορία σαν χωριό.Γι αυτό ,όταν συναντώ ηλικιωμένους ανθρώπους ,συχνά φροντίζω να ζητώ κάποια διήγησή τους για τα παλιά, με αναφορά σε τοπικά ζητήματα.

    Πέρισυ,σε άρθρο μας στην Τοπική Εφημερίδα "ΠΕΛΣΑ-Αμπελόκηποι" στο φύλλο του Οκτωβρίου 2008 είχαμε εκτεταμένη αναφορά στην συμβολή των συγχωριανών μας στον πόλεμο του 1940, με βάση αφηγήσεις-συνεντεύξεις με δυό από τους τελευταίους επιζώντες πολεμιστές του '40, τους Γιαμπανόπουλο Θωμά (μέτωπο με Αλβανίας με Ιταλούς-γεν.1917) και Κοβάτση Αργύρη(Μέτωπο Ελληνοβουλγαρικά Σύνορα με Γερμανούς-γεν.1918).

    Και ο πατέρας μου Κοσμάς Νικόπουλος ήταν στο Αλβανικό μέτωπο(βλ.φωτογραφία) και μας διηγούνταν συχνά ιστορίες με τον Ελλην.Στρατό στην Κορυτσά,στους Αγ.Σαράντα,στο Αργυρόκαστρο.Υπηρέτησε σε τμήμα μεταφορών με ζώα για μεταφορές οπλισμού και πολεμοφοδίων.Σε μια αποστολή τραυματίστηκε στο μάτι και γύρισε νωρύτερα για θεραπεία, αλλά από το ένα μάτι είχε χάσει ήδη το φως σχεδόν στο 50% που δεν επανήλθε.

   Λόγω ενδιαφέροντος ,παραθέτουμε παρακάτω το περισυνό φύλλο της Εφημερίδας ΠΕΛΣΑ καθώς και μιά από τις φωτογραφίες του άρθρου που δείχνει συγχωριανούς μας Φαντάρους στο Αλβανικό Μέτωπο

Εφημερίδα ΠΕΛΣΑ Οκτ 2008

Αρθρο:"Οι Συγχωριανοί μας στον

πόλεμο του '40"

Κάτω:Διακρίνονται από αριστερά άνω:

Κατσαούνης Αλέξανδρος,Κοβάτσης Χρήστος,(??),(??)

κάτω αριστερά Κοσμάς Νικόπουλος (πατέρας μου),(??),

Διηγήσεις Αντωνόπουλου Μήτσου & Ζήση Βασίλη (28-10-2009)

Φέτος, περιμένοντας την τελετή κατάθεσης στεφανιών, μιλώντας με μεγαλύτερους συγχωριανούς για την περίοδο του '40,δυό απ'αυτούς,o Μήτσος Αντωνόπουλος και Βασίλης Ζήσης, θυμήθηκαν ότι από τους άνδρες του χωριού, όσοι ήταν σε ηλικία πολέμου, είχαν ήδη φύγει για τα μέτωπα και τις πρώτες μέρες συχνά ιταλικά αεροπλάνα όργωναν τον ουρανό και στο δικό μας χωριό, ρίχνοντας οβίδες και βλήματα σε διάφορες περιοχές και οι περισσότεροι χωριανοί είχαν φύγει να κρυφτούν στο βουνό σε σπηλιές.Ο Βασίλης Ζήσης ανέφερε ότι ένα από τα αεροπλάνα έριξε βλήμα στο δικό του μπαξέ,στο Μερά που έπεσε δίπλα στο "Μπουνάρι".Θυμήθηκαν τις συλλλήψεις και ξυλοδαρμό των ανδρών του χωριού από τους Ιταλούς στο υπόγεια του Δημ.Σχολείου για να ομολογήσουν ποιοί έχουν όπλα.

Διηγήσεις Ελευθερίας Νικοπούλου

Ελευθερία Νικοπούλου

96 ετών σήμερα(+Νικοπούλου Ελευθερία,ετών 103,απεβίωσε στις 15.2.2015),διηγείται:

Η μάνα μου Ελευθερία Νικοπούλου (γεννημένη το 1913,στα 96 της σήμερα/*+Νικοπούλου Ελευθερία,ετών 103,απεβίωσε στις 15.2.2015) στην συνέχεια μου διηγήθηκε διάφορα περιστατικά των πρώτων ημερών του πολέμου και της Κατοχής.

    Θυμήθηκε ότι όλη η οικογένεια ,με τα μικρά,(η αδελφή μου Αρετή ήταν 1 χρόνου), τη γιαγιά μας (ο πατέρας μου ήταν στο Αλβανικό Μέτωπο), είχαν φύγει στο βουνό,στα μαντριά προβάτων που είχαμε εκεί και έμειναν 2 βδομάδες, μαζί με τα πρόβατα για τον φόβο των αεροπλάνων.την ώρα που έπεσε το βλήμα από αεροπλάνο στο μπαξέ του Πατσίκα στο Μερά,εκείνη βρέθηκε μόνη της στον δρόμο από βουνό πηγαίνοντας στο χωριό,στο σπίτι μας, γα τρόφιμα και κρύφτηκε στα δένδρα. Στη συνέχεια για άλλες 2 βδομάδες κρύβονταν σε διάφορα μέρη σε δάση ( στο 'τάσκινο ορμάντσε",στο Στάσινο) αλλά και αρκετές φορές σε υπόγειο καταφύγιο που είχε φτιάξει ο παππούς Αντρίας (ο Ανδρέας Ζησιάδης,πατέρας του Βασίλη και Βαγγέλη) στην πλαγιά πίσω από το παλιό τους σπίτι,κατασκευασμένο σαν στρατιωτικό "αμπρί" με γκριντιές και χώμα.

    Μου διηγήθηκε ακόμη ότι από αυτούς τους βομβαρδισμούς καταστράφηκε μια μεγάλη ρουμανοβλάχικη εκκλησία στο Αργος Ορεστικό,στη θέση της σημερινής Αγίας Παρασκευής.

Η Υποχώρηση του Ελληνικού Στρατού από το Μέτωπο της Αλβανίας:

     Με την υποχώρηση του αλβανικού μετώπου ,ο ελληνικός στρατός΄διαλύθηκε κακήν κακώς και οι φαντάροι γύριζαν άτακτα με τον εξοπλισμό τους, επιστρέφοντας στα χωριά τους.

   Στην περιοχή Αρμενοχωρίου ,στο Αργος πέταξαν όλο το στρατιωτικό υλικό(κουβέρτες,όπλα,εργαλεία κλπ)
     Πολλοί και από το χωριό μας έτρεξαν και μάζεψαν ρουχισμό και κουβέρτες που τα είχαν ανάγκη.Αλλοι βέβαια και οπλισμό, που έκρυψαν και χρησιμοποιήθηκε στην Εθνική Αντίσταση και ένα μέρος και στον Εμφύλιο.
Ερχομός των Γερμανών στο χωριό

    Η φάλαγγα των Γερμανών ερχόμενη από Κλεισούρα μετά τις τελευταίες μάχες καθ'όδόν, με τα υπόλοιπα τμήματα του Ελληνικού Στρατού έφθασε στο χωριό μας (μάλλον ένα τμήμα της) τον Μάη του 1941,μέρα Μ.Παρασκευή.Η μάνα μου Ελευθερία, θυμάται ότι όλοι ήταν στην εκκλησία της Παναγίας και ο παπα Γιώργης τους είπε να μείνουν στην εκκλησία και η Παναγιά μαζί τους.Οταν σχόλασε η εκκλησία και βγήκαν έξω είδαν ένα τμήμα της Γερμανικής Φάλαγγας, με τα μηχανοκίνητα να περιμένουν και ένα γερμανικό τάνκς προσπαθώντας να κάνει μανούβρες στο στενό δρόμο μισογκρέμισε μιά γωνία από το παλιό πλίθινο σπίτι του Πατσίκα(Βασίλη Ζήση).Ο επικεφαλής αξιωματικός, με μιά ομάδα στρατιωτών, πήγε στο κοντινό παλιό σπίτι της οικογένειάς μας,δίπλα στο σπίτι Παπαϊωάνου(τώρα δεν υπάρχει,έχει κατεδαφιστεί),ο πατέρας είχε γυρίσει ήδη από Αλβανία και ζήτησαν φακές (έχοντας ένα γερμανο-ελληνικό λεξικό) και καζάνι να βράσουν για φαγητό.Αφού έφαγαν, έφυγαν και δεν πείραξαν κανένα χωριανό.

Οι Ιταλοί στο χωριό

     Οπως είναι γνωστό,η Καστοριά γενικότερα πέρασε στην Κατοχή στην δικαιοδοσία των Ιταλών.Οπως αναφέραμε και παραπάνω ,από τις πρώτες τους ενέργειες, ήταν οι έρευνες στα σπίτια για να περισυλλέξουν στρατιωτικό υλικό του Ελλην.Στρατού και οπλισμό.

      Ο Στέργιος Νασιόπουλος (Τζατζαλής),απελπισμένος από το πολύ ξύλο, τους είπε "ελάτε θα σας δείξω που έχω κρυμένα τα όπλα".Τους οδήγησε στο Γκιόλι ,στο φράγμα με τις πόρτες που είχε πολύ νερό."Να εδώ,να εκεί!" και πήδηξε μέσα στο ποτάμι, να πνιγεί.Το ορμητικό νερό τον έβγαλε κάτω από τις πόρτες και κάποιoi πήδηξαν και τον έβγαλαν.Ετσι σταμάτησαν Ιταλοί τους ξυλοδαρμούς,αφού είδαν ότι δεν βρίσκουν όπλα.

      Από την Καστοριά όμως, έρχονταν συχνά, τμήματα Ιταλών ,έπαιρναν τον Πρόεδρο του χωριού, τον Γιαννάκη Γεωργιάδη να τους δείχνει σπίτια και μπαξέδεςκαι περιέρχονταν το χωριό για "ανεφοδιασμό" τροφίμων ,λαχανικών,πουλερικών με το γνωστό "πλιάτσικο",οπότε συνέβαιναν και εικόνες απέιρου κάλλους.Μια φορά,έλεγε η μάνα μου Ελευθερία, είχαν πάει στο σπίτι μας Ιταλοί για πλιάτσικο πουλερικών,ένας έπιασε να πάρει απ'τη φωλιά μια κλώσσα,η μάνα μου πήγε λέγοντας "μη αυτή ρε μάνα μου,αφκιε την θα συ πίασω ιγώ καμιά άλλ'(η),θέλουν κι αυτά του κουλάι(=)τον τρόπο".Κι έτσι λέγοντας πήγε φωνάζοντας στα κοτόπουλα "ξού-ξού" με χειρονομίες(προφανώς επίτηδες) οπότε όλα πέταξαν ψηλά στην στέγη στο κοτέτσι κι έφυγαν στην διπλανή αυλή που δεν είχε άμεση πρόσβαση.Ο Ιταλός αγρίεψε,η μάνα μου δικαιολογήθηκε,"δεν ακούν,δεν κάθουντι να τα πιάσου, τι να κάνου?νά βλιέπτι,αν μπουρείτι πιάστι ισείς"..Εφυγαν αγριεμένοι...

    Μάλιστα το '41,ήταν η χρονιά που οι γονείς μου είχαν φυτέψει καινούργιο μπαξέ,κάτω στο Ορμάνι,με πολλή προσωπική δουλειά (μεγάλα αρδευτικά χαντάκια,μπουνάρι,μάγγανο κλπ) και μόλις έγινε ο μπαξές σε παραγωγή και ο πατέρας μου περίμενε να μαζέψει για παζάρι, ήρθαν οι Ιταλοί και τα μάζεψαν όλα,δεν άφησαν τίποτα .....

για την αφήγηση:Νικόπουλος Χρίστος cnikop@yahoo.gr

Εφυγε από κοντά μας θεία ΕΛΕΝΗ ΚΟΒΑΤΣΗ-ΡΟΥΣΟΥΛΙΩΤΗ

Εφυγε από κοντά μας η θεία ΕΛΕΝΗ ΚΟΒΑΤΣΗ-ΡΟΥΣΟΥΛΙΩΤΗ

Αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης

Στην Εκκλησία Αη Νικόλα Αμπελοκήπων στις 22. 10. 2009 ημέρα Πέμπτη , πρωί εψάλη η νεκρώσιμη ακολουθία από τον ιερέα του χωριού ,τον παπα Νικόλα με την παρουσία συγγενών,συγχωριανών και φίλων

Κάτω.Το Μετάλλιο Εθνικής Αντίστασης
της θείας Ελένης και η ταυτότητα μέλους
της ΠΟΑΕΑ

,

=====================================================================
Με παράκληση του θείου Αργύρη ,αναφέρθηκα με συντομία στο εκκλησίασμα με δυό λόγια για τη ζωή και τις περιπέτειες της θείας Ελένης.

Η θεία Ελένη, σύζυγος Αργύρη Κοβάτση, υπήρξε καλή σύζυγος, μάνα, γιαγιά, συγχωριανή, που έπειτα από πολύχρονη περιπέτεια υγείας, που τελευταία την είχε καθηλώσει σιωπηλά και επώδυνα στο κρεβάτι, ολοκλήρωσε τον κύκλο παρουσίας της στη γη και αποχαιρέτησε τη ζωή, στα 83 της χρόνια,την Τετάρτη βράδυ στις 21.10.2009.

Περιπετειώδης και πολυτάραχη η ζωή της. Η θεία Ελένη γεννήθηκε στο Δισπηλιό, στις 3 Μαρτίου 1926, κόρη του Θανάση και της Μαλαματής Ρουσουλιώτη. Νέα κοπέλα εντάχθηκε στις γραμμές της Εθνικής Αντίστασης 1941-44 και είχε ενεργό καθοδηγητικό ρόλο στην περιοχή μας, μαζί με την αδελφή της Ευγενία, μέσα από την ΕΠΟΝ-ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και μ΄αυτή της την ιδιότητα περνούσε συχνά απ΄το χωριό μας, απ΄το κρησφύγετο των οργανώσεων στο παλιό σπίτι των Κοβατσιάδων. Εκεί πρωτοσκίρτησε η καρδιά της για τον μελλοντικό συναγωνιστή και σύντροφο της ζωής της Αργύρη Κοβάτση, το 1944. Δεσμοί αγώνων ήταν ο αρραβώνας τους. Ακολούθησε ο εμφύλιος, δύσκολα χρόνια,………..Ξαναβρέθηκαν πάλι μαζί, στο ΔΣΕ (Δημοκρατικό Στρατό) στα βουνά του Γράμμου και Βίτσι , την περίοδο 1946- 1949 .

Παντρεύτηκε τον Αργύρη τον Νοέμβριο του 1949 στο Γράμμο, και έζησαν στη συνέχεια όλη την περιπέτεια του αριστερού κινήματος και της Πολιτικής Προσφυγιάς. Έζησε και άντεξε όλες τις κακουχίες, στερήσεις, ανέχειες, δυσμένεια από χώρα σε χώρα. Τσεχοσλοβακία, Πολωνία, Βουλγαρία, Γιουγκοσλαβία.Γνώρισε από κοντά, στο και στο βουνό και δέχθηκε στα χρόνια της προσφυγιάς, ύστερα στο σπίτι της τους ιστορικούς ηγέτες της Αριστεράς, όπως τον ΓΓ.του ΚΚΕ Νίκο Ζαχαριάδη και τον αρχηγό του ΔΣΕ Μάρκο Βαφειάδη. Απέκτησε τέσσερα παιδιά ( τρία αγόρια και μια κόρη). Η νοσταλγία για επιστροφή στην Ελλάδα, οι μάταιες προσπάθειες για χρόνια, η ταλαιπωρία με την «αθάνατη γραφειοκρατία» για τα ζητήματα ιθαγένειας, δεν έκαμψαν το ηθικό της.

Θεία Ελένη & Θείος Αργύρης

σε ένα διάλειμμα βόλτα

στο Κολχόζ-Πολωνία 1960

Κάτω:Ζωή στο Κολχόζ Πολωνία 1957

Το ζευγάρι με 3 από τα παιδιά τους

Ευγενία,Γιάννης ,Χρήστος

Κάτω:από Αριστερά Αργύρης Κοβάτσης,
Μάρκος Βαφειάδης.Ο ιστορικός ηγέτης
του ΔΣΕ,φιλοξενήθηκε στο σπίτι της Ελένης
και του Αργύρη.
Κολχόζ "Νέα Ζωή"-Κροτσένκο -Πολωνία 1956

Επέστρεψε στην πατρίδα τελικά το 1985 μαζί με τον Αργύρη, αλλά τα παιδιά τους δεν μπορούσαν νάρθουν. Η ιθαγένεια καθυστερούσε. Βάσκανη μοίρα, της επιφυλάσσει να ζήσει το χειρότερο για μια μάνα. Χάνει ένα- ένα, τρία από τα παιδιά της, τους δύο γιους και την κόρη της, Ο τελευταίος γιος που απομένει, κι αυτός με πολλά προβλήματα υγείας, καταφέρνει να πάρει την ιθαγένεια και να τους φροντίσει λίγο στα γεράματα και έτσι μπόρεσε να βρίσκεται με όλους, στον τελευταίο ασπασμό.

Η πολιτεία τελικά της απονέμει το Μετάλλιο Αγωνιστή Εθνικής Αντίστασης.

Όμως, αν και όλες οι περιπέτειες και δυσκολίες που πέρασε δεν της είχαν στερήσει το χαμόγελο, τη χαρά για ζωή και δημιουργία, ο χαμός των παιδιών ήταν το μεγάλο χτύπημα. Μαράζωνε και ακολούθησε σειρά προβλημάτων υγείας, Άρρωστη απ΄το 1997, με ποικιλία συμπτωμάτων, έφτασε τελευταία να είναι μια σιωπηλή παρουσία που άνοιγε τα μάτια μ΄ένα αχνό χαμόγελο, σημάδι ότι ακόμα μας γνώριζε.

Ο ρόλος μας, παροδικός σ΄αυτή τη ζωή, αλλά δικαιώνεται όταν αφήνουμε κάτι θετικό πίσω μας. Ανθρώπους που θα μας θυμούνται, που θα λένε μια καλή κουβέντα για μας.

Η θεία Ελένη ευτύχησε να δει παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα. Μαζί τους λοιπόν όλοι, συγγενείς και φίλοι ευχηθήκαμε «καλό κατευώδιο» κι ας είναι ελαφρύ το χώμα που την σκεπάζει.

Αιωνία της η μνήμη

Μούστος,Μουστόπιτα και Σουτζούκια μετά τον Τρύγο

Μετά τον Τρύγο: Μούστος ,Mουστόπιτα και Σουτζούκια,και άλλα Νόστιμα παραδοσιακά παρασκευάσματα-Αμπελόκηποι Καστοριάς

Τρύγος


Τρύγος,άσπρα σταφύλια


Επιτραπέζια,Μοσχάτα Σταφύλια

Τέλος Σεπτέμβρη μέχρι μέσα Οκτώβρη ολοκληρώνεται συνήθως ο Τρύγος των Αμπελιών και στους Αμπελόκηπους Καστοριάς.

Τα σταφύλια πατιούνται είτε παραδοσιακά σε σκάφες με τα πόδια ,με τη βοήθεια του συγγενολογιού,όταν πρόκειται για μικρά αμπελάκια, είτε πιο οργανωμένα με βοηθητικό προσωπικό και με μηχανές και σαν παράγωγο συγκεντρώνονται τα στέμφυλα (τσίπουρα) για το βράσιμο του τσίπουρου στα παραδοσιακά Καζάνια.

Με το πάτημα των σταφυλιών παράγεται ο χυμός τους,ο Μούστος,γλυκόπιοτο κέρασμα εποχής που σιγά-σιγά βράζει στα βαρέλια ή δεξαμενές και γίνεται κρασί.

Μόλις γίνει ο Μούστος,οι παλιές νοικοκυρές κρατούν ακόμη την παράδοση και παρασκευάζουν «Μουστόπιτα» και «Σουτζούκια».Για τον σκοπό αυτό βάζουν στο μούστο «ασπρόχωμα» που οι «αντροι» της φαμίλιας πηγαίνουν και σκάβουν κάτω στα «ριντώματα» σε κάποιες πλαγιές προς το Κουρί ή το Στάσινο, που καθαρίζει τον μούστο.Ο μούστος βράζει μια φορά,αφήνεται μετά να κατακάτσει το ασπρόχωμα ,την άλλη μέρα στραγγίζεται με σίτα το ασπρόχωμα και ξαναβράζει ο μούστος που με την προσθήκη αλεύρου,(γι αυτό λέγεται και "Μουσταλευριά") παχύρευστο ζελέ,με ποικίλες συνταγές και αφού κρυώσει γίνεται η Μουστόπιτα που πασπαλίζεται με τριμμένα καρύδια.

Παράλληλα,αφού ήδη έχουν μαζευτεί τα καρύδια από τις καρυδιές,καθαρίζονται καρύδια και «ραμματιάζονται» με σπάγγο που στη συνέχεια αραδιάζονται σε ταβά και περιχύνονται με μουστόπιτα ζεστή που καλύπτει τα καρύδια.Τα κρεμαστά αυτά «μουστοκάρυδα» λέγονται «Σουτζούκια» και κρεμιούνται για στέγνωμα στον ήλιο ή σε υπόστεγα.

Στις φωτογραφίες φαίνονται «Μουστόπιτα» με καρύδια,και «Σουτζούκια» έτοιμα για κρέμασμα από την αδελφή μου Μαριάνθη Παπαδοπούλου(κρατά πολλές από τις παραδοσιακές αγροτικές συνήθειες και συνταγές) καθώς και τεμάχιο κομμένο «Σουτζούκι» που φαίνεται σε τομή.

Είναι τα νόστιμα κεράσματα των αμπελουργών αυτή την εποχή καθώς παρακολουθούν το βράσιμο των κρασιών τους στα βαρέλια με τις ευχές για «Καλό Χειμώνα»

Μουστόπιτα με καρύδια


Παρακάτω:Σουτζούκια (μουστοκάρυδα)
έτοιμα για στέγνωμα,από
Μαριάνθη Παπαδοπούλου.
Διακρίνονται τα αγροτικά εργαλεία
και παραδοσιακές χειροποίητες
κρεμασμένες κλίτσες του Ηλία
Παπαδόπουλου και "καλαμπόκες"
για στέγνωμα=============
Αμπελόκηποι Καστοριάς
Οκτ'2009




ΚΑΤΩ:Σουτζούκια,κομμένα,σε τομή,έτοιμα
σε αλουμινόχαρτο,προς..... "βρώσιν".Καλή Ορεξη!

Ριτσέλια:ενα άλλο έδεσμα,γλυκό που γίνονταν με τον μούστο,απ'ότι θυμάμαι μικρός, ήταν ένα γλυκό με κομάτια από κολοκύθι που έβραζε μέσα σε μούστο που είχε περάσει την διαδικασία παρασκευής μουστόπιτας αλλά έβραζε παραπέρα για να "σωθεί" και έτσι παράγονταν ένα σιρόπι που λέγονταν "πετιμέζι".Μέσα σε αυτό έβραζαν τα κομμάτια κολοκύθας,τα "ριτσέλια" που δέχονταν προεργασία ανάλογη με του κολοκυθάτου γλυκού

Τα παραπάνω γράφονται με βάση περιγραφή 18/10/2009 από την μάνα μου Ελευθερία Νικοπούλου (έτος γέν.1913) που με πλήρη διαύγεια θυμάται όλη τη διαδικασία για το Μούστο,Μουστόπιτες,Σουτζούκια και Ριτσέλια,όπως τα έκαναν οι νοικοκυρές στην εποχή της.

Νικόπουλος Χρίστος cnikop@yahoo.gr
Αμπελόκηποι Καστοριάς
Οκτώβριος 2009

Εκλογές 2009:Ελλάδα-Καστοριά-Αμπελόκηποι

Βουλευτικές ΕΚΛΟΓΕΣ 2009:ΕΛΛΑΔΑ,γενικά αποτελέσματα αλλά και τοπικά σε Ν.Καστοριάς και στο χωριό μας Αμπελόκηποι Καστοριάς.

Ο κ.Καραμανλής αναγγέλει στο ΖΑΠΕΙΟ

την παραίτησή του μετά την ήττα των Εκλογών

της 4ης Οκτ 2009. Με ΚΛΙΚ δειτε το VIDEO

============================================================


Ο νέος Πρωθυπουργός της χώρας Γ.Παπανδρέου



Η σύνθεση της νέας Κυβέρνησης ΚΛΙΚ ΕΔΩ και γνωριμία με ΦΩΤΟ κλικ ΕΔΩ

Το VIDEO Ανακοίνωσής της από τον.κ Γ.Παπακωνσταντίνου ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Ηδη έγινε η Ορκομωσία ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας κ.Κάρολου Παπούλια.

Μικρό VIDEO Ορκομωσίας ΚΛΙΚ ΕΔΩ
===================================================================

Στις Εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009, μια εντυπωσιακή νίκη,με διαφορά 10% έναντι της ΝΔ, ανέδειξε το ΠΑΣΟΚ με αυτοδυναμία στην Κυβέρνηση.Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται στην τοπική εφημρίδα ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ με ΚΛΙΚ πάνω στην φωτογραφία της εφημερίδας παρακάτω..

Πιό αναλυτικά μπορούμε να δούμε τον

ΧΑΡΤΗ των ΕΚΛΟΓΩΝ 2009 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΑ με ΚΛΙΚ ΕΔΩ

=============================================================

Τοπικά νέα

Και στο χωριό μας,στους Αμπελόκηπους Καστοριάς, οι εκλογές διεξήχθησαν σε ήρεμο κλίμα,χωρίς τους φανατισμούς του παρελθόντος.Εχουμε "ωριμάσει" φαίνεται πλέον και αποδεχόμαστε κατα κανόνα,πολιτισμένα, με χαμόγελο ή το πολύ με κανένα πειρακτικό καλαμπούρι, τη διαφορά απόψεων στο πολιτικό πεδίο.

Τα 2 εκλογικά τμήματα του χωριού λειτούργησαν στο Δημοτικό μας Σχολείο.Τοπικό Στιγμιότυπο από τις εκλογές βλέπουμε στη φωτογραφία παρακάτω,όπου βρήκαμε τον Δήμαρχο Ιωνος Δραγούμη κ.Δημήτρη Τσιόγκα με τον κ.Δούφλια και τους αποθανατίσαμε μαζί με τον Δικαστικό αντιπρόσωπο αλλά και τον "βετεράνο" αντιπρόσωπο της ΝΔ Αχιλλέα Θεοδώρου που "καλαμπούρισε" λέγοντας "μπορεί να μας φέρετε γούρι", επειδή ψηφίζαμε τελευταίοι.

Ας ευχηθούμε αποτελεσματική δουλειά στο νέο κυβερνητικό σχήμα αφού όλοι, άσχετα από πολιτικές απόψεις, θέλουν ηρεμία ,τάξη στο Κράτος και τις Υπηρεσίες,μέτρα για καλύτερο κλίμα στην Οικονομία και δουλειά για όλους ,αλλά κύρια για τη Νεολαία.

Βουλευτικές Εκλογές και στους Αμπελόκηπους



Το Δημοτικό Σχολείο Αμπελοκήπων,όπου
τα 2 Εκλογικά Τμήματα(63ο κ 64ο)



Τοπικά Αποτελέσματα Αμπελοκήπων Καστοριάς

ΝΔ ........................................284
ΠΑΣΟΚ .................................144
ΚΚΕ ........................................11
ΣΥΡΙΖΑ ..................................13
ΛΑΟΣ .....................................23
ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ .........................3
ΔΗΜ.ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ .............4
ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ ........5
ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΩΩΝ ..............1


Στιγμιότυπο στο Εκλογικό Τμήμα Αμπελοκήπων
Δικαστικός αντιπρόσωπος,Ο Δήμαρχος κ Δημ.Τσιόγκας
Ο κ.Δούφλιας και ο Αχιλλέας Θεοδώρου,αντιπρόσωπος ΝΔ





Ανακοίνωση Αποτελεσμάτων στην TV

Τα αποτελέσματα στην τοπική εφημερίδα
ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ του κ.Παντελή Ζάττα






Οι 2 εκλεγέντες Βουλευτές του Νομού Καστοριάς
από την Εφημερίδα "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΦΩΝΗ"
του Στέργ.Ιατρού.

Εχουμε πλέον 2 κοντοχωριανούς βουλευτές.Από την ΝΔ τον Ζήση Τζηκαλάγια,γιατρό από το Βογατσικό και από το ΠΑΣΟΚ τον γνωστό από παλιά Φίλιππο Πετσάλνικο από το Μαυροχώρι που όπως ανακοινώθηκε ,θα είναι ο νέος Πρόεδρος της Βουλής.

Καλή επιτυχία για το καλό του τόπου.